CHƯƠNG XV




Một tháng đã trôi qua. Nhờ sự can thiệp của Alvaro, Isaura và ông Miguel vẫn tiếp tục ở lại ngôi nhà nhỏ ở khu Santo Antonio. Bây giờ không còn có vấn đề đi trốn hay ẩn danh gì nữa; hai cha con dựa hẳn vào người bảo vệ họ: Alvaro đã hứa là sẽ làm hết cách để cho họ khỏi bị bắt bớ truy nã. Tuy vậy Isaura và cha nàng vẫn sống trong nỗi lo âu, không biết rồi đây sẽ ra sao. Ngày nào Alvaro cũng đến thăm hai cha con, và cả ba người cùng nghĩ cách chuộc lại tự do cho Isaura. Chàng ra sức vỗ về cho nàng yên tâm.
Đến đây thiết tưởng cũng nên biết kỹ hơn người bạn của Alvaro mà chúng ta đã gặp - nếu độc giả chưa quên - trong những phút đầu của buổi dạ hội oan nghiệt kia.
Vào tuổi ba mươi, Geraldo đã là một trong những luật sư có tiếng nhất ở thủ đô. Trí thông minh nhạy bén và tính cách thẳng thắn, chân thành của chàng đã làm cho chàng trở thành người bạn quý nhất của Alvaro. Quả tình, vốn là một luật sư chân chính, Geraldo hết sức tôn trọng các thiết chế và luật lệ của xã hội, và điều đó nhiều khi làm cho chàng đối lập với Alvaro vốn có những tư tưởng tiên tiến, khoáng đạt, nhưng sự khác nhau về quan điểm này không hề làm cho hai người kém thân thiết, mà ngược lại, còn làm tăng thêm sự trọng nể của họ đối với nhau. Đầu óc thực tiễn và những ý kiến tỉnh táo, phải chăng của Geraldo có tác dụng kìm hãm bớt cái bản chất bồng bột, không tưởng của Alvaro, và ngược lại, chàng thanh niên sôi nổi này lại truyền sang cho Geraldo một phần hăng say của mình.
Sau buổi dạ hội một ngày, Geraldo rời thành phố Recife để đi giải quyết một công việc quan trọng ở tỉnh lẻ. Trở về, chàng đến nhà Alvaro ngay. Chàng đến thăm bạn và hỏi xem câu chuyện Isaura kết cục ra sao. Không thấy có Alvaro ở nhà, chàng quyết định đến gõ cửa nhà Isaura, tin chắc là sẽ tìm thấy bạn ở đấy, trừ phi nàng đã rời thành phố này.
Nhận ra giọng nói của bạn đang gọi cổng, Alvaro ra đón sau khi đã nói rõ cho hai cha con Isaura biết rằng đây là một người bạn chí thân có thể tin cậy hoàn toàn. Vậy họ mời Geraldo vào nhà và dẫn chàng vào một căn phòng khách trang hoàng giản dị nhưng trang nhã. Không khí trong ngôi nhà rất ấm cúng dễ chịu. Qua những khung cửa sổ mở ra khu vườn đang nở hoa, có thể trông thấy biểu hiện ra sau một hàng dừa. Cảnh trí xung quanh yên tĩnh và rất tươi mát.
Sau khi niềm nở chào Geraldo, ông Miguel và Isaura đoán rằng hai người bạn cần nói chuyện riêng với nhau, cho nên kín đáo lui ra.
- Đây là một nơi ở thật dễ chịu, Geraldo mỉm cười nói. - Tôi đã hiểu tại sao cậu ở đây suốt ngày. Cứ ngỡ chừng như trong truyện cổ tích. Chỉ tiếc là cái bà tiên Carabossa ác nghiệt đã làm phép biến nàng công chúa trở lại thành nô tỳ !
- Tôi van cậu, Geraldo ạ, cậu đừng chế giễu tôi làm gì ! - Alvaro đáp. - Tất cả những sự việc vừa xảy ra đã làm cho tôi rối bời ruột gan, quả có thế thật, nhưng không hề làm cho tình cảm của tôi đối với nàng thay đổi một chút nào.
- Thật ư ? Cậu sẽ mãi mãi làm cho tôi ngạc nhiên đấy, Alvaro ạ.
- Biết làm thế nào được ? Tính tôi nó thế. Của đáng tội, thoạt tiên tôi cũng bị sự xấu hổ và tức giận làm cho mù quáng đi trong giây lát. Tôi thấy bao nhiêu mộng đẹp của tôi đều đổ vỡ tan tành. Làm sao một người nô tỳ có thể che giấu tôi lâu đến thế, lừa dối tôi và để tôi phải chịu nhục nhã như vậy ? Biết ăn nói ra sao với những người phụ nữ đã nghe tôi ca ngợi hết lời những đức tính của một kẻ tôi đòi ?
- Nhất là một kẻ tôi đòi đã át hẳn cả bọn họ về sắc đẹp và tài năng ! - Geraldo nói thêm. - Cậu không thể làm một cái gì tệ hơn thế nữa; họ sẽ không bao giờ tha thứ cho cậu.
- Tôi chẳng cần. Geraldo ạ, cậu nên biết rằng tôi lại còn thấy khoái chí là đã gây ra vụ bê bối này. Tối hôm ấy tôi chỉ muốn độn thổ, nhưng hôm nay thì tôi chỉ thấy buồn cười. Rõ ràng là ý Trời đã muốn cho việc đó xảy ra để mở mắt cho chúng ta thấy rằng phán xét con người qua dòng dõi và của cải là lố bịch và ngu xuẩn, để dạy một bài học cho những kẻ kiêu căng và trả thù cho những người hèn mọn, bằng cách làm sáng lóe lên một sự thật là một con nô tỳ có thể hơn hẳn một quận chúa. Cho nên ngay sau đó niềm thương xót, trí tò mò và sự quan tâm đối với nỗi bất hạnh của một con người có phẩm cách cao cả như nàng - đó là chưa kể tình yêu của tôi, dĩ nhiên - đã lại giành phần thắng trong tôi. Tôi quyết định bảo vệ Isaura đến cùng, và không suy tính đắn đo gì nữa. Khi đã biết chắc không có gì đáng sợ về phía tên Martinho nữa, tôi chạy ngay đến gặp viên cảnh sát trưởng và trình bày tình hình cho ông ta nghe. Nhờ có quan hệ thân tình với ông ta, tôi xin được cho Isaura và cha nàng - vì ông ấy đúng là cha nàng - được trở về nhà tự do. Tôi đã bảo đảm với viên cảnh sát trưởng là hai người sẽ không bỏ trốn, thế là công việc được giàn xếp ổn thỏa, mặc dầu tên Martinho vẫn ra sức phản đối, không chịu buông cái “ mồi ngon “ của hắn. Sáng hôm sau viên cảnh sát trưởng cho gọi Isaura đến văn phòng để xét hỏi và thẩm tra căn cước. Tôi đã tự nguyện thân hành đưa cô ấy đi. Ôi ! Geraldo, giá cậu trông thấy Isaura sáng hôm ấy ! Tuy khóc sướt mướt vì xấu hổ, Isaura vẫn đẹp tuyệt trần. Trông cô ấy không có một chút gì có thể làm cho người ta có thể tưởng tượng rằng cô ấy là một nô tỳ. Từ mỗi nét mặt, mỗi cử chỉ của Isaura đều toát ra sự ngây thơ trong trắng, nàng giống như một thiên thần bị đuổi ra khỏi thiên đường phải đến trình diện trước tòa án của địa ngục. Thậm chí có khi tôi lại còn bất chợt thấy mình có cảm giác là câu chuyện này không một mảy may có thật. Được một cái là viên cảnh sát trưởng tỏ ra nhã nhặn tử tế và đã rất nương nhẹ Isaura trong khi hỏi han nàng. Còn nàng thì đã khai hết sự thật một cách hoàn toàn hồn nhiên thật thà.
- Thế sự thật là thế nào ?
- Sự thật là Isaura đã cùng cha trốn đi để thoát khỏi tay một ông chủ tàn ác và thô lỗ đang tìm cách thỏa mãn những bản năng hết sức thấp hèn của mình bằng cách dùng đến bạo lực tinh thần và thể chất. Nhưng Isaura, từ bé vốn đã được giáo dục tử tế, bản chất lại rất trong trắng và cả thẹn, đã can đảm cự tuyệt đến cùng. Cuối cùng, thấy mình càng ngày càng bị uy hiếp, nàng đã quyết định bỏ trốn. Nàng không còn cách nào khác.
- Nếu đúng như vậy thì những lý do hành động của Isaura rất đáng kính trọng. Thế nhưng dù sao đây cũng là chuyện một nô tỳ bỏ trốn đi, là một vụ phạm pháp.
- Như vậy chỉ càng đáng thương xót và quan tâm hơn mà thôi, - Alvaro nói. - Isaura đã kể cho tôi nghe hết cuộc đời của nàng. Nàng có quyền được trả lại tự do, và nàng có thể chứng minh điều đó. Chính bà mẹ của ông chủ hiện nay đã lo việc dạy dỗ cho nàng được như ngày nay. Người đàn bà đáng kính ấy đã mấy lần tuyên bố trước mặt nhiều người rằng bà sẽ trả lại tự do cho Isaura. Chỉ vì bà qua đời quá đột ngột, không kịp viết di chúc, cho nên Isaura mới ở trong tay người chủ khốn nạn ấy.
- Thế cậu định làm gì ?
- Yêu cầu người ta để cho Isaura đi lại tự do và chỉ định một người đứng ra bênh vực quyền của nàng.
- Thế cậu sẽ tìm đâu ra những tài liệu làm chứng cứ cho những sự việc cậu trình bày ?
- Tôi không biết, Geraldo ạ. Chính là tôi định bàn với cậu việc này, cho nên rất nóng lòng chờ cậu đến. Tôi mong cậu giúp tôi trong việc này. Tôi đã bắt đầu thực hiện một bước đầu : hôm kia tôi đã viết cho chủ nhân của Isaura một bức thư lời lẽ hết sức lễ độ, đề nghị chuộc lại tự do cho Isaura bằng một món tiền rất lớn. Hắn đã trả lời tôi bằng một bức thư đầy những lời phỉ báng, trong đó hắn buộc tội tôi là hủ hóa nô tỳ của hắn, vả quả quyết với tôi rằng hắn có đủ mọi phương tiện hợp pháp để bắt tôi phải trả lại những gì thuộc quyền sở hữu của hắn. Đây, bức thư ấy đây. Cậu cứ đọc mà xem…
- Quả nhiên giọng văn này cho thấy tác giả chẳng có được bao nhiêu tự chủ, - Geraldo nói sau khi đọc qua bức thư của Leoncio. Tuy nhiên, nếu gác sang một bên cái giọng láo xược của bức thư…
- Mà hắn phải chịu trách nhiệm !
- Sau khi gác sang một bên cái giọng láo xược ấy, và nếu cậu không đưa ra được một chứng cứ nào có giá trị để làm chỗ dựa cho lá đơn xin trả tự do, tôi e rằng hắn thực sự có quyền đòi trao trả Isaura và bắt cô ấy về, dù cô ấy đang ở đâu.
- Đó là một thứ quyền bỉ ổi và man rợ ! - Alvaro kêu lên. - Ngay như nói chuyện quyền việc ở đây tôi đã thấy là phi lý, vì chiếm hữu nô lệ là một thiết chế cực kỳ vô nhân đạo, trái với những khái niệm sơ đẳng nhất về văn minh, trái với luân lý và tôn giáo. Nhưng nếu ngoài ra người ta lại dung túng cho một tên bạo chủ có những ý đồ tội lỗi như vậy được quyền hành hạ một người con gái chỉ vì lý do cô ta sinh ra với thân phận nô tỳ, thì quả thật là khốn nạn đến tột bậc !
- Rất có thể là như thế, Alvaro ạ, rất có thể. Nhưng công lý và các cơ quan nhà nước không có cách gì can thiệp vào những việc riêng tư như vậy, những việc có thể nói là có tính chất gia đình như vậy. Chúng ta đều biết là rất hay xảy ra những chuyện khổ tâm giữa chủ nô và nô lệ trong các địa phận lớn mà ngay những người láng giềng gần nhất cũng không hay biết gì. Chừng nào hãy còn chế độ chiếm hữu nô lệ thì những việc như thế vẫn còn xảy ra. Một thiết chế bất hợp lý bao giờ cũng đẻ ra những trường hợp quá hạn. Những trường hợp này chỉ thôi xảy ra khi nào người ta tấn công thẳng vào những cội rễ của cái ác.
- Hoàn toàn đúng ý của tôi ! - Alvaro thốt lên. - Nhưng nếu quả xã hội bỏ mặc các nạn nhân cho bọn đao phủ tha hồ lộng hành, thì vẫn còn có những con người hào hiệp để bênh vực họ và trả thù cho họ. Geraldo ạ, về phần tôi, chừng nào tôi còn sống là tôi sẽ đem hết sức bình sinh ra đấu tranh để giải phóng Isaura. Và rốt cuộc Thượng đế cũng sẽ phải nghe thấy lời kêu gọi của tôi, vì tôi bảo vệ một sự nghiệp chính nghĩa và thiêng liêng.
Trong trường hợp này thì tôi xin phép không tin rằng chỉ có ý thức bảo vệ chính nghĩa thôi thúc cậu hành động. Tình yêu của cậu đối với Isaura…
- Cậu nói đúng, Geraldo ạ, tôi yêu nàng, và tôi sẽ yêu nàng mãi mãi. Tôi không hề che giấu điều đó. Chẳng lẽ cậu cho rằng yêu một người nô tỳ là đáng xấu hổ hay sao ? Tộc trưởng Abraham cũng yêu nàng Agar, và đã vì nàng mà ruồng bỏ Sarah, vợ mình. Thân phận của Isaura không mảy may làm thay đổi tình yêu và niềm quý trọng của tôi đối với nàng. Hình như lại còn làm cho nó tăng lên nữa là khác. Khi tai họa cứ dồn dập đổ lên cái đẹp và sự trong trắng, thì nó chỉ làm cho những giá trị này thêm cao cả mà thôi.
- Triết lý của cậu thật cao đẹp, - Geraldo mỉm cười, - nhưng các luật dân sự và các quy ước xã hội đều do con người làm ra. Nó đều không hoàn thiện, nhiều khi lại còn bất công và tàn ác nữa.
- Vậy ra không có cách gì giải thoát một nạn nhân vô tội và trong trắng như vậy ra khỏi nanh vuốt của tên đao phủ hay sao ?
- Không có cách gì đâu cậu ạ, chừng nào mà cậu chưa đưa ra được những bằng chứng đủ sức bênh vực cô ấy. Cậu cũng biết đấy, pháp luật coi nô lệ như một thứ tài sản hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của chủ nô. Chủ nô chỉ mất cái quyền ấy khi nào y quyết định trả lại tự do cho nô lệ, hoặc khi nào người ta có thể chứng minh được rằng người nô lệ kia đã được trả tự do từ trước. Nhưng không bao giờ một chủ nô bị tước quyền chiếm hữu một nô lệ vì cách đối xử tàn tệ hay vì một lý do gì tương tự.
- Vậy thì tôi sẽ đánh nhau với hắn ! - Alvaro đáp. - Tôi sẽ một mình đối đầu với hắn nếu cần. Và tôi không việc gì phải chối cãi rằng chính tình yêu đã thôi thúc tôi hành động như vậy.
Thái độ quyết liệt của người bạn làm cho Geraldo rùng mình. Chàng cho rằng đó là sự thể hiện của một cách suy nghĩ sai lạc đáng tiếc.
- Trước đây tôi không ngờ rằng mối tình này có thể đưa cậu tới nông nỗi này, - chàng nói tiếp, giọng nghiêm trang. Nếu trong một phút hứng khởi của lòng hào hiệp cậu lao ra cứu vớt một người nô tỳ không có cách gì tự vệ, thì tôi không thấy có gì đáng nói. Nhưng sự bồng bột của cậu lại giống như cơn mê sảng của một kẻ lãng mạn. Cậu có thể đi đến nước làm tiêu tan cả cương vị xã hội của cậu chỉ vì một nô tỳ.
- Một nô tỳ ? - Alvaro kêu lên. - Nhưng Geraldo ạ, điều đó có nghĩa lý gì đâu ? Đó là một từ rỗng tuếch, chỉ che đậy một sự dối trá. Trong sạch như một thiên thần, đẹp như một giấc mơ : con người của nàng là như thế…
- Có thể Isaura đúng là như cậu nói, - Geraldo cắt ngang. - Nhưng dù cậu có muốn hay không, thì cô ấy đồng thời cũng là một nô tỳ, và còn có một chủ nhân. Cậu sẽ vấp phải những trở ngại không tài nào khắc phục nổi, Alvaro ạ, và sẽ vỡ đầu sứt trán khi va vào đấy.
- Mặc ! - Alvaro quát lên. - Quyền chiếm hữu nô lệ là một cái nhục, nó làm cho ta mất thể diện trước mắt thế giới văn minh. Tôi sẵn sàng làm người đầu tiên đứng lên chống lại nó.
- Cậu có tài sản lớn, Alvaro, - người luật sư nói, - và của cải của cậu cho phép cậu ấp ủ những ước mơ hào hiệp và thực hiện những hoang tưởng nảy sinh từ trí tưởng tượng quá phong phú của cậu. Nhưng dù có lớn đến đâu gia sản của cậu cũng sẽ không bao giờ đánh bại được những định kiến của thế gian này. Cậu sẽ không thể nào buộc những người giao du với cậu chấp nhận một người nô tỳ trong giới họ.
- Tôi cần gì đếm xỉa đến những gì họ sẽ làm miễn là có những người có lương tri chấp nhận chúng tôi ! Vả lại cậu nhầm đấy Geraldo ạ. Thiên hạ xưa nay vẫn tôn thờ đồng tiền, dù là đồng tiền ấy ở trong tay ai. Ánh hoàng kim làm cho người ta quên hết gốc gác xã hội. Chừng nào chúng tôi còn giàu có, chúng tôi sẽ được kính trọng.
- Cậu quên mất cái chính rồi Alvaro ạ. Nếu cậu không chuộc được tự do cho Isaura thì sao ?
Alvaro ngồi im một lát, không trả lời. Chàng đang buồn bã nhìn ra phía chân trời thì người đánh xe nãy giờ đợi ở ngoài cổng vào báo cho chàng biết rằng có người đến tìm chàng có việc, và xin gặp cả chủ nhà nữa. Geraldo nhìn ra cửa sổ nói :
- Alvaro ạ, nếu tôi không nhầm thì cảnh sát đã đến. Hình như có cả một người mõ tòa. Liệu ta có phải diễn lại màn kịch ở dạ hội không đây?

CHƯƠNG XVI




Tối hôm có dạ hội, khi Martinho đã hiểu ra rằng Isaura đã thoát khỏi tay mình, hắn lập tức viết cho Leoncio một bức thư báo cho ông ta biết rằng hắn đã may mắn tìm lại được người nô tỳ trốn chủ.
Hắn kể lại cho Leoncio rõ hắn đã tốn bao nhiêu công sức mới tìm ra được người nô tỳ trong một buổi dạ hội của giới thượng lưu. Hắn khoe khoang là chỉ một mình hắn nhận ra được Isaura, rồi kế theo, hắn viết rằng ông Miguel từ khi đưa con đi trốn đã định cư ở Recife, lợi dụng sắc đẹp của con gái để bòn tiền của các công tử vô công rồi nghề. Bằng cách đó ông ta đã bẫy được một anh Alvaro nào đấy, một thanh niên giàu có đã đem lòng say mê cô nô tỳ như điên như dại. Cô này đã khéo lừa dối anh chàng này đến mức anh ta quyết tâm cưới cô làm vợ và đã làm cái việc bẩn thỉu là mời cô ta đến dự buổi dạ hội trong đó Martinho đã lột mặt nạ cô ta trước công chúng. Lẽ ra hắn đã cho bắt và giải về cho chủ nhân, nhưng anh chàng Alvaro kia đã cả gan chống lại hắn. Thật vậy, ngay cả khi đã biết rõ Isaura là nô tỳ, anh ta vẫn ngang nhiên bênh vực cho cô này, thậm chí còn lợi dụng thế lực của mình để lo sao cho người ta đừng đến bắt cô ta. Bất chấp mọi luật lệ, Alvaro đã lo lót được cho một mình mình có quyền giữ cô ta, cho đến khi trao trả lại cho Leoncio nếu ông ta yêu cầu. Được biết rằng Alvaro có ý định xin chuộc lại tự do cho Isaura để có thể cưới cô ta, Martinho tự thấy mình có bổn phận báo tin cho vị chủ nhân hợp pháp của người nô tỳ biết việc đó.
Bức thư đầy những thông tin sai lạc này được gửi đi Rio cùng một ngày với bức thư của Alvaro gửi cho Leoncio trong đó chàng xin chuộc lại tự do cho Isaura.
Nếu Leoncio có thỏa thuê khi được biết Isaura hiện đang ở đâu, thì bức thư của Martinho vẫn làm cho chàng lo ngại. Còn bức thư của Alvaro thì lại làm cho chàng nổi giận. Chàng vội vàng viết thư trả lời cho cả hai người. Bức thư gửi Alvaro đầy những lời mắng chửi. Còn trong bức thư gửi Martinho thì chàng giao cho hắn đến bắt giữ người nô tỳ dù đang ở đâu. Kèm theo bức thư có cả một tờ ủy nhiệm riêng và một bức thư giới thiệu Martinho với nhà chức trách sở tại để họ tạo điều kiện dễ dàng cho hắn hành động.
Martinho vội vàng đến gặp viên cảnh sát trưởng, trình cho ông ta xem tất cả các thứ giấy tờ hắn có trong tay, và yêu cầu ông ta cho người đi bắt Isaura. Viên cảnh sát trưởng buộc lòng phải thảo một lệnh bắt giữ và phái theo Martinho một viên mõ tòa và hai cảnh binh.
Thế là, trong tay có đủ những giấy tờ cần thiết do nhà chức trách cấp, Martinho đến gõ cửa nhà hai người đào tẩu để bắt Isaura.
“ Lại cái thằng này ! “ - Alvaro nghĩ thầm trong cơn tức giận và phản kháng khi nhận ra con người đê tiện ấy. Chàng hỏi, giọng xẵng và khinh miệt :
- Ông muốn gì ?
- Tôi chắc ngài đã đoán ra cái lý do khiến tôi đến đây…
- Tôi chẳng đoán được đâu, - Alvaro cắt ngang, - và rất ngạc nhiên khi thấy ông cũng đi với mấy người kia.
- Tôi đến đây, - Martinho nói một cách long trọng, - để tiếp nhận việc quản trách con người của nô tỳ Isaura mà tôi có nhiệm vụ đưa về cho chủ nhân của y, và con người đó, theo như người ta nói, hiện đang bị ông giữ dưới quyền quản trách của ông bất chấp pháp luật.
- Thôi đủ rồi, Martinho ! Ông thừa biết rằng tôi giữ người đó là với sự đồng ý của nhà chức trách sở tại. Vậy người ấy sẽ ở lại dưới quyền che chở của tôi.
- Thưa ngài, cái quyền ấy - nếu có thể gọi đó là một cái quyền - ngài đã bị tước mất rồi, vì ngài không đưa ra được một chứng cứ gì bênh vực cho người nô tỳ ấy cả. Còn về phần tôi, - Martinho vừa nói thêm vừa chìa ra một tờ giấy, - tôi được cấp một tờ lệnh của ông cảnh sát trưởng cho phép tôi bắt giữ người ấy.
Alvaro đưa mắt liếc qua tờ giấy, rồi nói :
- Nói tóm lại, ông vẫn một mực muốn nộp một người con gái vô tội cho tên đao phủ để thỏa mãn lòng tham của ông. Lẽ ra ông nên biết nghĩ một chút, Martinho ạ. Ông thừa biết rằng một hành vi như thế chỉ có thể đem lại sự ô nhục cho ông trước mắt mọi người mà thôi.
- Xin ông miễn giảng đạo, - Martinho đáp một cách xấc xược, - và xin ông hãy tuân theo pháp luật. Tôi khuyên ông như vậy, nếu ông không muốn tôi dùng đến quyền của tôi…
- Quyền gì ?
- Quyền lục soát khắp ngôi nhà này và dùng vũ lực để bắt đương sự.
- Cút ngay, quân khốn nạn ! - Alvaro quát, không sao nén giận được nữa. - Cút ngay đi, hối không kịp bây giờ !
- Ngài hãy coi chừng, ăn nói cẩn thận một chút !
Geraldo nãy giờ ngồi im, đến lúc này đã thấy cần can thiệp vào khi thấy bạn có thể có những hành động không có cách gì hoán cải được nữa. Chàng nói rất khẽ :
- Alvaro ! Cậu làm gì thế ? Nổi khùng lên như thế phỏng có ích gì ? Chỉ làm cho tình cảnh của Isaura thêm trầm trọng mà thôi. Xin cậu bình tĩnh lại. Tôi van cậu, hãy thận trọng.
- Nhưng tôi phải làm gì bây giờ. Cậu nói cho tôi biết đi.
- Giao Isaura cho người này.
- Không đời nào ! - Alvaro kêu lên.
Hai người im lặng một lát. Alvaro như đang suy nghĩ rất lâu. Lát sau Alvaro ghé tai Geraldo nói thì thầm :
- Tôi có một ý. Để thử xem.
Và không để cho người luật sư có thì giờ trả lời, chàng đến cạnh Martinho nói :
- Ông ạ, tôi muốn nói riêng với ông một việc, nếu ông cho phép.
- Tôi xin sẵn sàng.
Alvaro liền kéo Martinho ra tận cuối gian phòng, nói khẽ :
- Ta hãy nói thẳng với nhau. Sở dĩ ông nhất quyết theo bắt người con gái ấy, vốn không hề có thù oán gì với ông, chẳng qua là vì năm ngàn quan tiền thưởng. Đó hoàn toàn là quyền của ông, vả lại số tiền cũng không phải là nhỏ. Tôi xin gửi ông một số tiền gấp đôi như thế nếu ông bằng lòng quên đi tất cả câu chuyện này.
- Gấp đôi ! - Martinho thốt lên thảng thốt.
- Gấp đôi. Tôi trả ngay hôm nay.
- Nhưng thưa ngài, tôi đã cam kết với ông chủ cô ta…
- Không sao cả. Ông cứ nói là cô ta trốn mất rồi, ông cứ bịa ra bất cứ chuyện gì.
- Không được. Bây giờ mọi người đều biết cô ấy ở đâu.
- Thì đã sao ? Một người khôn ngoan như ông chẳng lẽ lại lúng túng vì một chuyện vặt như thế ?…
- Thôi được, - Martinho nói sau một lát suy tính - Ngài đã tha thiết như thế thì tôi cũng chẳng muốn làm phiền ông mãi làm gì. Tôi thấy ghê tởm câu chuyện này lắm rồi. Tôi đồng ý.
- Cảm ơn ông, Martinho ạ. Ông đã giúp tôi nhiều lắm.
- Nhưng tôi làm thế nào để ra khỏi cái thế kẹt này ?
- Ông thử nghĩ đi. Chắc chắn là ông có đủ sức tưởng tượng ra một giải pháp.
Martinho trầm ngâm một lát, mắt lờ đờ, mồm gặm móng tay. Rồi hắn ngẩng đầu lên nói :
- Tôi tìm ra rồi. Nói là cô ta lại trốn đi thì không ổn. Làm như thế sẽ phiền cho ông, vì ông đang chịu trách nhiệm về cô ta. Tôi sẽ nói đơn giản là sau khi kiểm tra lại, tôi nhận thấy đó không phải là người nô tỳ đang cần tìm.
- Ý hay đấy, nhưng có lẽ hơi muộn chăng ?
- Để tôi xem…Ông có nhớ chuyện cái sẹo trên vú có nói trong thông cáo không ? Tôi sẽ khẳng định rằng trên người cô ấy không thấy có cái sẹo ấy, cho nên không thể là người kia được. Tôi sẽ nói thêm rằng trông ban ngày cô ta khác nhiều so với buổi tối, và thật ra không giống mấy với người nô tỳ được miêu tả trong bản thông cáo. Chẳng qua là một ảo giác do ánh đèn dạ hội gây nên.
- Thật là tài tình, - Alvaro mỉm cười nói - nhưng người nào đã trông thấy Isaura rồi thì khó lòng có thể tin là như vậy. Lại còn một điểm nữa, Martinho ạ. Isaura đã công khai nhận rằng mình là nô tỳ. Điều này khó lòng phủ nhận được.
- Khó gì đâu ? Chỉ cần nói là cô ta có những cơn hoang tưởng.
- Hay lắm, Martinho ạ, hay lắm. Vậy tôi trông mong vào ông. Tôi tin chắc ông sẽ giải quyết cho mọi việc êm xuôi. Thế rồi sao nữa ?
- Trước hết tôi quay lại gặp ông cảnh sát trưởng, - Martinho đáp - Tôi thú nhận là đã lầm và tuyên bố rút khỏi vụ này. Sau đó tôi lại viết thư cho ông chủ của cô ấy trình bày lại sự việc như ta đã bàn. Chắc chắn là ông ta sẽ không tìm kiếm cô ấy ở vùng này nữa, mà chuyển sang vùng khác.
- Hay tuyệt ! Phải làm cho nhanh.
- Tôi đi ngay đây. Hai giờ nữa tôi sẽ quay lại đây.
- Không phải ở đây. Ông đến nhà tôi thì hơn, tôi sẽ giao tiền cho ông.
Hai người chia tay nhau. Martinho ra nói với viên mõ tòa và hai người cảnh binh đang đợi ngoài cửa :
- Các ông có thể ra về. Chúng tôi không cần đến các ông nữa.
Hắn vừa ra về vừa tự nhủ :
- Rõ cái cô nô tỳ này thật là một cái mỏ vàng.
- Thế nào, Alvaro, giải quyết ra sao rồi ? - Geraldo hỏi khi chỉ còn lại hai người trong phòng.
- Ổn hơn là tôi có thể hy vọng - Alvaro kể lại sơ lược cuộc thương lượng vừa qua.
- Cái thằng Martinho ấy thật là khốn nạn, - Geraldo nhận xét - Cậu có tin là đã kéo được hắn về phía cậu không ?
- Tôi không biết, nhưng ít ra tôi cũng đã tạm thời làm cho hắn chịu buông mồi ra. Có thể Leoncio sẽ không tìm Isaura ở Recife nữa, còn về phía tôi, tôi sẽ có thì giờ để tập hợp những tài liệu chứng minh quyền trả tự do của Isaura. Cứ như giờ này thì như thế cũng tạm ổn. Còn về những hậu quả của việc này thì, vì cậu tin rằng cơ sự của chúng tôi đã thất bại ngay từ đầu, tôi chỉ còn biết hy vọng rằng Trời sẽ vui lòng mách bảo cho tôi.
- Cậu lại mơ mộng rồi Alvaro ạ, thật tội nghiệp ! Có thể cậu đã thoát được thằng Martinho, nhưng trên đời này chẳng thiếu gì những hạng người như thế, và số tiền thưởng của Leoncio vẫn còn đợi người đến lĩnh. Hơn nữa bây giờ không còn một ai không biết chuyện này, cho nên chẳng bao lâu nữa sẽ có hàng trăm thằng Martinho xâu xé cậu.
- Sao cậu bi quan thế Geraldo ? Bao giờ cậu cũng nhìn các sự việc ở khía cạnh đen tối nhất. Tại sao cái bọn theo đám ăn tàn kia lại không tin những lời nói dối của Martinho ? Tại sao mọi người lại không thể nhận rằng người yêu của tôi không phải là nô tỳ Isaura ? Và dù cho số người đi tìm cô ấy khắp xứ này có nhiều như cậu nói, thì cũng chẳng sao cả : thời gian ủng hộ tôi mà.
- Ta cứ hy vọng như vậy đi, Alvaro ạ. Nhưng xét cho cùng, cậu không thấy là một cuộc phiêu lưu như thế này không xứng đáng với một người như cậu sao ? Về một phương diện nào đó, Leoncio trách cứ cậu là đúng. Đúng là cậu đã quyến rũ người con gái ấy, đồng thời lại chứa chấp một người nô tỳ không phải là của cậu.
- Tôi xin cậu, Geraldo ạ, cậu miễn cho tôi những lời lẽ như thế. Cậu thừa biết là nó không thể đem ứng dụng cho những hoàn cảnh rất đặc biệt của Isaura và tôi. Tôi không chứa chấp một người nô tỳ, tôi che chở một thiên thần, một nạn nhân vô tội, chống lại một tên đao phủ độc ác. Những nguyên do khiến tôi hành động, cũng như những phẩm chất của Isaura, đủ bảo đảm cho lương tâm tôi thanh thản.
- Thôi tùy cậu, Alvaro ạ. Chẳng qua tôi thấy cậu thiếu thận trọng quá. Thật tình tôi thấy làm như thế là lố bịch.
Thật ra Geraldo rất bực mình vì cái mà chàng cho là thái độ vô trách nhiệm của bạn. Chàng không những không mách bảo bạn tìm cách giải thoát Isaura, mà lại còn cố tình tô đậm mặt bi quan của sự việc lên. Giá có cách gì làm như vậy, Geraldo sẽ sẵn lòng thân hành đem trả Isaura cho chủ nàng, để giúp Alvaro tránh khỏi một sự cám dỗ mà chàng tin chắc là sẽ đẩy con người bồng bột này tới những hành động hết sức điên rồ.

CHƯƠNG XVII




Ngồi lại một mình, Alvaro chống khuỷu tay lên bàn, hai bàn tay ôm lấy đầu. Chàng trầm ngâm suy nghĩ.
Thấy trong phòng không còn lấy một tiếng động nhỏ, Isaura hiểu rằng những người khách lạ đã ra về. Nàng vội vàng sang với Alvaro.
- Xin lỗi anh, - nàng vừa nói vừa rụt rè bước vào phòng, - em không quấy rầy anh chứ ? Anh có muốn ngồi một mình không ?
- Không đâu, Isaura ạ, em không quấy rầy anh chút nào đâu. Em thừa biết là anh bao giờ cũng vui thích khi có em bên cạnh.
- Nhưng anh có vẻ buồn…Mấy người vừa rồi có làm gì để anh phiền lòng không. Anh có vẻ đăm chiêu tư lự quá.
- Không, không có gì đâu Isaura ạ. Họ đến tìm Geraldo đấy mà.
- Vậy thì sao gương mặt anh buồn nản thế ?
- Anh không buồn nản đâu Isaura ạ. Anh đang suy nghĩ cách đem lại cho em một cuộc sống xứng đáng với em.
- Việc ấy chẳng đáng để cho anh lo nghĩ như thế đâu. Không thể chống lại số mệnh.
- Đừng nói thế Isaura ạ. Tình yêu của chúng ta sẽ vượt qua mọi trở lực.
- Không, anh Alvaro ạ, em không xứng đáng với mối tình ấy. Anh đừng mất thì giờ vì em nữa. Anh hãy yêu lấy một người đàn bà xứng đáng với anh và hãy quên đứa con gái khốn nạn đã lạm dụng lòng tốt của anh và đã làm cho anh phải xấu hổ.
- Đến bao giờ em mới thôi nhắc đến cái chuyện đáng bực mình ấy ? Chỉ một mình anh có lỗi trong chuyện này, chính anh đã buộc em phải đi dự dạ hội. Anh van em, hãy vì tình yêu của chúng ta mà quên hẳn chuyện ấy đi.
- Em không sao quên được, Alvaro ạ. Cái kỷ niệm ấy lúc nào cũng làm cho em ân hận, day dứt. Quả là tai họa làm cho ta quẩn trí. Trước đây em đã yêu anh, và bây giờ em còn yêu anh hơn nữa…
- Ôi, Isaura, em nói em yêu anh nữa đi ! Anh chỉ muốn được nghe mãi mấy tiếng dịu ngọt ấy.
- Thật đây là một câu chuyện tình buồn bã. Cứ nghĩ là anh yêu em, em thấy được an ủi nhiều lắm, nó làm cho em gần quên hẳn đi là em không có quyền mong được anh yêu. Anh tha thứ cho em, Alvaro ạ, anh hãy tha thứ cho người đã từng dám yêu anh…
- Em đừng tự dằn vặt với những ý nghĩ như thế nữa, Isaura, những lời em vừa nói ra chẳng có ý nghĩa gì hết. Em biết là anh yêu em. Em còn muốn gì hơn nữa ? Anh yêu em trước khi biết em là ai, và bây giờ, khi anh đã biết rõ nỗi bất hạnh của em, anh lại càng yêu em tha thiết hơn bao giờ hết !
- Anh yêu em. Quả có thế, và chính điều đó dày vò em. Chúng ta sẽ làm gì với mối tình ấy, một khi em không thể là cái gì của anh hết, dù chỉ làm nô tỳ của anh thôi cũng không được, và một khi em sẽ phải chết vì bàn tay của một người đàn ông khác ?
- Cái đó thì không đời nào, Isaura ạ ! - Alvaro thốt lên - Anh sẽ hiến dâng tất cả của cải, thanh danh và cả sinh mệnh của anh nữa, để giải thoát em ra khỏi tay tên bạo chúa này. Nếu công lý của loài người không thể trợ lực cho anh, thì công lý của Thượng đế sẽ giúp đỡ anh.
- Em không xứng đáng với một sự hy sinh như thế đâu, Alvaro ạ. Anh hãy bỏ mặc em cho số phận của em định đoạt trong khi chưa quá muộn. Anh cho em được biết tình cảm của anh đối với em như thế là đã làm cho em sung sướng quá rồi. Kỷ niệm của mối tình anh đem đến cho em sẽ là một niềm an ủi vĩnh hằng cho em trong cuộc sống đày ải của em sau này. Em không muốn rằng anh từ bỏ thanh danh và địa vị của anh chỉ vì yêu một đứa nô tỳ.
- Em mà là một nô tỳ ? Em không phải là nô tỳ, và em sẽ không bao giờ là nô tỳ cả. Sự cuồng bạo của một con người và thậm chí của cả xã hội nữa cũng sẽ không bao giờ có đủ sức giam hãm trong xiềng xích một sinh linh đáng được mọi người kính trọng và tôn thờ như vậy. Không đâu Isaura ạ, anh sẽ có cách đưa em lên ngang cái đẳng cấp xứng đáng với em : em hoàn toàn xứng đáng được như vậy. Thượng đế vốn công bằng và nhân hậu, sẽ giúp đỡ anh, anh tin chắc là như vậy.
Lòng tự trọng, tâm hồn ngây thơ trong trắng và dung nhan kiều diễm, dù nó thuộc về một nàng công chúa hay một người nô tỳ, Alvaro cũng đều coi là những phẩm chất thiêng liêng, và tình thương yêu của chàng đối với Isaura là một tình cảm chân thành và thuần khiết. Chưa có lấy một lúc nào chàng có những cử chỉ thiếu tế nhị hay những thái độ thiếu tôn trọng đối với nàng. Chàng chưa lần nào chạm tới người nàng, cũng chưa bao giờ hôn lên má nàng. Điều duy nhất mà cho đến nay chàng đã tự cho phép mình làm - mà cũng chỉ là do nàng yêu cầu - là xưng anh em với nàng những khi chỉ có hai người đối diện.
Hôm ấy, lần đầu tiên chàng mới ôm lấy nàng và xiết chặt vào lòng.
Vừa lúc ấy, hai người nghe có tiếng xe ngựa đỗ trước cổng vườn, và một lát sau có một giọng đàn ông ở ngoài cửa khiến cho họ phải buông nhau ra. Đó là giọng người đánh xe cho Alvaro, vào báo là có khách đến.
- Lần này là ai đây ? Alvaro tự hỏi. Rồi quay sang Isaura, chàng nói :
- Em lui vào phòng trong thì hơn. Nhỡ có việc gì phiền hà. Nên cẩn thận đừng để ai trông thấy em là hơn cả.
- Ôi, em vẫn gây cho anh những chuyện phiền hà, - Isaura thì thầm sau khi rời Alvaro lui ra.
Nàng vừa ra khỏi phòng thì một người đàn ông trẻ trung và sang trọng phong thái quý tộc, bước vào. Tuy rất khôi ngô, gương mặt của y có một cái gì đáng sợ. Cả con người y cũng khiến cho người ta vừa e sợ vừa có một ác cảm khó hiểu.
Alvaro nghĩ thầm : " Chắc chắn đây không phải người của cảnh sát " đoạn nói :
- Xin mời ông ngồi, - chàng chỉ cho người mới đến một chiếc ghế, - và xin ông vui lòng cho biết ông đến đây có việc gì ?
- Tôi thiết tha xin ông lượng thứ, - người khách lạ nói, - ông không phải là người tôi cần gặp. Tôi cần gặp người hiện là chủ ngôi nhà này, hoặc là con gái ông ta cũng được.
Alvaro run lên. Người đàn ông này đang đi tìm Isaura ! Chàng nhất định phải biết thật chắc y là ai trước khi báo cho ông Miguel và con gái ông biết.
- Tôi là một người bạn của gia đình, - Alvaro nói - được gia đình giao quyền giải quyết tất cả những công việc liên quan. Vậy ông có thể cho tôi biết rõ mục đích chuyến đến thăm này.
- Mục đích của tôi không có gì bí mật cả, thưa ông. Tôi được biết rằng có một nô tỳ tên là Isaura ẩn nấp trong nhà này, cho nên tôi đến tìm.
- Nếu vậy ông cần giao thiệp với tôi, vì tôi là người bảo lãnh cô ta.
- Vậy ra ông là Alvaro ?
- Đúng thế.
Người lạ mặt đứng dậy.
- Thưa ông, tôi xin tự giới thiệu : Leoncio, chủ của đứa nô tỳ ấy.

CHƯƠNG XVIII




Biết rằng Isaura đang ở trong tay một người đàn ông trẻ tuổi, giàu có và đẹp trai, lại là người đang yêu nàng, là một cực hình thật sự đối với Leoncio. Vừa nhận được bức thư của Martinho, chàng đã lập tức lên đường đi thủ đô, nơi mà chàng có thể thực hiện những biện pháp cần thiết để bắt Isaura một cách dễ dàng hơn. Thật vậy, Leoncio không tin tưởng vào cảnh sát mà cũng không tin Martinho, vì chàng thừa biết là cả hai đều không có khả năng đối chọi với một người giàu có và có thế lực, có uy tín lớn đối với địa phương như Alvaro. Chàng bèn quyết định tự mình nắm lấy công việc này và thân hành đi tìm Isaura.
Trước tiên, chàng xin được một buổi yết kiến với ông thượng thư Bộ Hình, vốn có quan hệ thân tình với gia đình chàng. Chàng xin ông ta viết cho một bức thư giới thiệu với viên cảnh sát trưởng thành phố Recife nhờ ông này giúp đỡ trong việc tìm kiếm Isaura. Chàng lại xin được một tờ lệnh bắt giữ ông Miguel, mà chàng tố cáo trước tòa về tội bắt cóc và chứa chấp nô tỳ. Nói tóm lại, Leoncio đã tự lo hết mọi bề, không để sót một sơ hở nào.
Chàng xuống đúng chuyến tàu chở hai bức thư của chàng trả lời Martinho và Alvaro.
Vừa đổ bộ ở Recife, chàng lập tức đến gặp viên cảnh sát trưởng xuất trình bức thư của ngài thượng thư và trình bày lý do chuyến đi của chàng. Viên cảnh sát trưởng nói :
- Thưa ông, tôi phải nói để ông hay rằng cách đây chưa đến hai tiếng đồng hồ có một người được cấp giấy chính thức ra khỏi văn phòng này để đi bắt người nô tỳ mà ông vừa nhắc tới. Một lát sau người ấy đã trở về nói với chúng tôi rằng y nhầm. Người ấy nhận ra rằng người con gái kia không phải là người nô tỳ mà ông đang tìm kiếm.
- Có phải một người tên là Martinho không ? - Leoncio sửng sốt hỏi :
- Đúng.
- Ông có chắc như vậy không ?
- Hoàn toàn chắc. Vả lại người mõ tòa và hai viên cảnh binh vẫn còn ở đây.
- Vô lý ! Thế ra tôi đi đến tận đây chỉ mất công toi sao ? Tôi không thể tin được. Chuyện gì mờ ám quá.
- Rất có thể như thế, thưa ông, - viên cảnh sát trưởng nói. - Quả tình cái anh Martinho này là một nhân vật rất khả nghi. Vì việc này có liên quan đến cá nhân ông, ông cần thân hành đến kiểm tra lại.
- Chính tôi đang định làm như thế, Leoncio đáp, - và ngay bây giờ.
- Viên mõ tòa và hai viên cảnh binh sẵn sàng đi theo ông. Họ sẽ giúp ông bắt giữ người ấy, nếu đó quả là nô tỳ của ông.
- Tôi còn có một lệnh bắt cha người nô tỳ, - Leoncio nói thêm. - Ta sẽ bắt cả lão ta một thể.
Tình thế của Alvaro dường như vô vọng. Trước mặt chàng là một kẻ địch được pháp luật bảo vệ, sẵn sàng lăng nhục chàng và tiêu diệt chàng để lấy lại người chàng yêu. Và không những chàng sẽ mất Isaura mà nàng sẽ còn phải chịu đựng đủ các nhục hình mà chủ nàng sẽ dùng để rửa sạch một mối hận thù đã bị dồn nén từ lâu. Alvaro không tài nào chịu nỗi cái ý nghĩ là mình phải khoanh tay đứng nhìn cô gái khốn khổ bị tên đao phủ dẫn đi, nhưng chàng không có cách gì kháng cự hết. Chàng phải cúi đầu tuân theo những đạo luật mà chàng cho là phi lý và tội lỗi. Đứng trước Leoncio, chàng cũng chẳng khác nào một vật hy sinh trong tay một đao phủ. Chính chàng cũng bị nghiền nát dưới sức nặng của một định mệnh tàn nhẫn. Và như để làm cho mọi sự còn đắng cay hơn nữa, chàng lại phải chịu đựng những lời nhạo báng của kẻ thù. Leoncio nói :
- Tôi biết rằng đã từ lâu ông khống chế con nô tỳ này dưới quyền lực của ông, bất chấp những quy định của luật pháp. Ông đã tuyên bố trước nhà chức trách những điều mà ông sẽ không bao giờ chứng minh được. Tôi đến đây để vạch trần những ý đồ ám muội của ông, tố cáo những lời gian dối của ông và lấy lại tài sản hợp pháp của tôi.
- Gian dối ư ? Hoàn toàn không phải, thưa ông ! - Alvaro cãi. - Chẳng qua tôi chỉ muốn bảo vệ người con gái này chống lại những mưu đồ của một người chủ khả ố, và tôi đã quyết là sẽ tiếp tục làm như vậy.
- Ra thế cơ đấy… - Leoncio cười gằn. - Theo ông thì bất cứ ai cũng có thể xúi bẩy cho nô lệ trốn chủ viện cớ là muốn bảo vệ hắn ?
- Ông chớ giận dữ, ông ạ, cái vẻ phẫn nộ không phù hợp với dung mạo của ông đâu. Sự thật là tôi tha thiết mong cho người nô tỳ này được trả tự do, chẳng khác nào tôi mong mỏi hạnh phúc của bản thân tôi, và tôi sẵn sàng chấp nhận mọi sự hy sinh để chuộc lại tự do cho cô ấy. Tôi đã viết thư xin ông cho chuộc lại bằng tiền. Tôi xin nhắc lại lời đề nghị đó. Ông đòi bao nhiêu cũng được, dù là cả một gia tài.
- Ông cũng biết rõ không kém gì tôi rằng cô gái này không có giá, - Leoncio bẻ lại. - Dù có mua bằng tất cả số vàng có trên thế giới này tôi cũng không bán.
- Ngoan cố đến như vậy thật là khủng khiếp !
- Ông muốn nghĩ sao thì nghĩ, chứ tôi thì tôi sẽ làm theo ý muốn của tôi, vì tôi không hề xâm phạm đến quyền lợi của ai cả. Chính ông mới là kẻ ngoan cố. Đến bao giờ ông mới hiểu được rằng người nô tỳ này là của tôi ?
- Có thể là cô ấy thuộc về ông, - Alvaro đáp, - nhưng những ý định của tôi hoàn toàn trong sạch, còn những mưu toan của ông thì lại hết sức ô trọc. Ông đang phạm một tội lỗi không thể dung thứ được khi ông giam giữ một con người như thế trong cảnh nô dịch. Đó là một sự lăng nhục, một sự báng bổ đối với hương hồn mẹ ông, vì chắc chắn là sinh thời bà nuôi dạy Isaura không phải để sau này sẽ thỏa mãn những dục vọng thấp hèn của ông. Vong linh mẹ ông chắc phải nguyền rủa ông, cũng như cả thế giới sẽ nguyền rủa ông nếu ông cứ khăng khăng đòi áp đặt quyền xử sự tàn bạo của ông đối với một con người cao quý như Isaura.
- Thôi đủ rồi, ông ạ. Trước đây tôi không biết rằng sắc đẹp lại làm cho bọn nô tỳ có được quyền tự do ! Còn như mẹ tôi thì có thể là đã nuôi dạy người con gái này không phải để dành cho ông, một người hoàn toàn xa lạ mà bà ấy không hề biết là có mặt trên đời này. Cái xứ sở này không thiếu gì những con nô tỳ cực kỳ xinh đẹp mà ông có thể dùng để mua vui. Chỉ cần ông muốn là được ngay thôi mà.
- Ông này, - Alvaro nói, mặt tái đi, - chắc ông quên mất ông đang ở đâu và ông đang nói chuyện với ai. Tôi yêu cầu ông đổi ngay cái giọng ấy đi.
- Thưa ông, đủ lắm rồi. Ta hãy chấm dứt cuộc tranh cãi vô bổ này đi. Tôi đến đây không phải để nghe ông giảng bài. Ông trả ngay nô tỳ của tôi cho tôi đi, chỉ có thế thôi. Ông đừng buộc tôi phải dùng đến vũ lực.
Căm phẫn trước thái độ khiêu khích của Leoncio, cuối cùng Alvaro đã mất hết tự chủ. Chàng vừa hiểu ra rằng, để ra khỏi tình trạng bế tắc của mình, chàng chỉ còn cách giết chết kẻ thù hay nhận lấy cái chết từ bàn tay của hắn. Không sao kiềm chế được sự phẫn uất, chàng xông thẳng vào Leoncio, giơ hai tay nắm lấy cổ áo hắn lay rất mạnh.
- Con quái vật kia hãy nghe đây : ta sẽ trả ngay người nô tỳ cho ngươi ! nhưng trước khi đưa cô ấy đi, ngươi phải lấy máu đền trả những lời lăng mạ mà ngươi đã ném vào mặt ta !
- Ông điên rồi hay sao ? - Leoncio hoảng hốt la lên. - Ông cũng biết rằng luật pháp nước ta cấm đấu súng…
- Tôi cần gì đến luật pháp ! Luật cấm đấu súng nhưng lại cho phép chiếm hữu nô lệ. Thưa ngài, danh dự còn cao hơn luật pháp, và nếu ngài không phải là một thằng hèn nhát mạt hạng như tôi vẫn nghĩ…
- Cứu tôi với ! người ta giết tôi đây này ! Có ai cứu tôi với ! - Leoncio vùng ra khỏi tay Alvaro và chạy ra cửa sổ la hét thất thanh.
- Đồ khốn nạn ! - Alvaro khoanh tay trước ngực ném ra một câu ngắn ngủi, môi nở một nụ cười khinh miệt.
Nghe thấy tiếng ồn ào, Isaura và ông Miguel chạy vào phòng khách cùng một lúc với mấy người cảnh binh.
Isaura nãy giờ nắp sau cánh cửa đã nghe hết cuộc tranh cãi giữa hai người đàn ông, tim nàng đập mạnh như muốn vỡ ra. Hiểu rằng mọi sự đều đã hỏng hết, nàng quyết can ngăn ngay để Alvaro khỏi vì nàng mà làm một hành động điên rồ. Nàng tiến về phía Leoncio, nói :
- Thưa ông chủ, con đây !
- Chúng nó đây rồi, đúng là chúng nó rồi ! - Leoncio kêu lên, tay chỉ hai cha con Isaura cho tốp cảnh binh. - Bắt lấy chúng !
- Em cứ đi đi Isaura ạ, - Alvaro nói rất khẽ, giọng run run. - Can đảm lên ! Anh sẽ không bao giờ rời bỏ em. Hãy tin ở Chúa và ở tình yêu của anh !
Một tiếng đồng hồ sau những biến cố dồn dập này, Martinho đến nhà Alvaro, để báo cáo lại những việc hắn đã làm và đút túi số tiền đã thỏa thuận giữa hai bên.
" Mười ngàn quan tiền vàng ! - Hắn nghĩ bụng. - Còn hơn cả một gia tài ! Kể từ nay ta có thể sống yên thân rồi. Xin vĩnh biệt ghế nhà trường đại học ! Vĩnh biệt những pho sách nhàm chán chưa bao giờ giúp ích cho ta được việc gì ! Ông sẽ gác hết vào xó bếp, ông đếch cần đến chúng mày nữa ! Tương lai ta thế là đã được bảo đảm. Ngày mai ta sẽ là ông chủ ngân hàng, là ông lãnh binh, là ngài nam tước. Mọi người sẽ kính nể ta. "
Chỉ thiếu chút nữa thì con người khốn nạn ấy đã phát điên.
- Anh bạn thân mến, - hắn mở đầu một cách trang trọng khi vào gặp Alvaro, - mọi việc đã được giải quyết đúng như anh mong mỏi. Bây giờ anh muốn làm gì cô nàng thì cứ làm, chẳng còn ai đến quấy rầy anh nữa. Nói chứ trong câu chuyện này thái độ của anh thật là đáng khâm phục về mọi mặt và cả thiên hạ sẽ khen ngợi anh là con người công minh hào hiệp. Thật không thể nào tưởng tượng được là người ta lại có thể giam hãm một người con gái cao quý như vậy ! Đây ông thử xem bức thư tôi gửi cho chủ cô ta, trong đó tôi bịa đủ thứ chuyện có thể đánh lạc hướng hắn ta trong một thời gian dài…
Martinho toan lấy bức thư ra đọc thì Alvaro, nãy giờ chẳng chú ý nghe hắn mấy đỗi, đã chặn lại.
- Vô ích, Martinho ạ, mọi việc đã giải quyết xong xuôi. Tôi không cần đến sự giúp đỡ của ông nữa.
- Giải quyết rồi ư ? Nhưng bằng cách nào ?
- Người nô tỳ đã được trao trả cho chủ nhân.
- Sao lại có thể thế được ?
- Nó thế đấy. Nếu ông muốn biết rõ chi tiết, ông cứ ra sở cảnh sát.
- Thế còn mười ngàn quan của tôi thì sao ?
- Tôi nghĩ là tôi không nợ nần gì ông nữa. Bây giờ xin ông về cho.
Tuyệt vọng, Martinho chạy xuống cầu thang từng bốn bậc một và vừa đi về nhà vừa chửi bới om sòm. Như con chó trong chuyện ngụ ngôn, hắn đã thả mồi bắt bóng, và đã được một bài học đích đáng.

CHƯƠNG XIX




Bây giờ chúng ta lại quay về điền trang của Leoncio ở Campos, đến ngay căn phòng khách mà trước đây Isaura đã ngồi trước dương cầm khe khẽ hát bài ca yêu thích.
- Xem này ! Cô chẳng có lấy một chút óc thẩm mỹ nào, Rosa ạ. Thật là vô tích sự ! Rõ ràng là cô sinh ra không phải để làm việc ở phòng khách. Chỗ của cô là ở dưới nhà bếp kia !
- Andre ạ, chớ có xen vào việc của người khác, có ai mượn anh nói đâu ? Với lại anh lên đây làm gì ? Tốt hơn là hãy quay về chuồng ngựa ngay đi.
- Thế ra cô không biết là mấy cái ghế này không phải để ở chỗ này, - Andre vừa nói tiếp vừa nhấc ghế đặt ra chỗ khác. - Cả mấy cái bình này cũng thế. Cô chưa lau mấy tấm gương à ? Sao cô lười thế ? Hồi Isaura còn ở đây, cái gì cũng được bày biện đẹp mắt. Vào là thấy dễ chịu ngay.
- Nếu anh tiếc con ấy đến thế, - Rosa cười nhạt, - thì đi xuống xà lim mà dìu nó ra, nó đang chết mòn ở dưới ấy đấy, và trong xà lim chẳng làm gì có hoa mà bày đâu.
- Coi chừng đấy Rosa ạ, có ngày sẽ đến lượt cô thôi.
- Không đời nào. Tôi có đi trốn đâu, thưa ngài ?
- Có ai đưa cô đi trốn đâu mà đi ! Tội nghiệp Isaura ! Xinh đẹp, dễ thương thế mà bị người ta đối xử như con chó. Cô không thấy thương nó sao, Rosa ?
- Thương gì cái thứ nó. Cho đáng đời !
- Tôi thì tôi sẵn sàng chia xẻ một nửa cực hình để được gần nó.
- Dễ lắm Andre ạ, anh chỉ có việc làm như nó. Cứ thử trốn đi mà xem, khắc được vào xà lim thôi.
- Nếu biết chắc là được nhốt chung với Isaura, tôi sẽ không do dự lấy một giây. Nhưng cái tệ nhất là nó sẽ vĩnh viễn xa chúng ta.
- Nó đi hẳn à ? - Rosa hỏi. - Sao lại thế ?
- Cô sẽ thấy.
- Ông chủ bán nó đi à ?
- Bán là thế nào ? Cô điên rồi sao ?
- Đuổi à ?
- Cũng không phải.
- Trả tự do à ?
- Càng không phải.
- Bí mật gớm nhỉ ! Biết gì cứ nói toẹt ra đi nào !
- Ô, chẳng có gì bí mật đâu, - Andre đáp. - Có điều là tôi còn nghi lắm. Vả lại cô sẽ nghe người ta nói ngay ở đây thôi. Cô chỉ việc vểnh tai lên mà nghe.
Vừa lúc ấy có tiếng chân bước dọc hành lang.
- Coi chừng, - Andre nói, - ông chủ đấy.
Hai tháng đã trôi qua kể từ khi Leoncio đến Recife bắt Isaura về. Malvina đã hòa giải với chồng. Hôm nay hai người vừa ở thủ đô về trang trại. Mấy người nô lệ và nô tỳ, trong đó có Andre và Rosa, đang đánh bóng sàn gỗ và lau bụi các bàn ghế trong căn phòng khách đã từng chứng kiến bấy nhiêu sự việc đầy kịch tính. Công việc chẳng thiếu, vì trong suốt thời gian Malvina vắng mặt, căn phòng khách bị đóng cửa thường xuyên.
Trong hai tháng ấy ông Miguel và Isaura ra sao ? Leoncio đã quyết định số phận họ như thế nào ? Làm sao Leoncio giảng hòa được với vợ ?
Thoạt tiên, Leoncio vừa đưa Isaura về đến trang viên đã giam ngay nàng vào xà lim. Đây không phải chỉ là hắn muốn dùng một hình phạt thật nặng đối với người nô tỳ đã dám trốn đi. Leoncio biết rằng chàng thanh niên ở Recife có gan làm bất cứ cách nào để giải phóng người mà chàng yêu. Bên tai hắn vẫn còn văng vẳng những lời cuối cùng của Alvaro nói với Isaura : " Anh sẽ không bao giờ rời bỏ em. Em hãy tin vào Chúa và vào tình yêu của anh. "
Vốn giàu có và liều lĩnh, Alvaro có đủ phương tiện và đủ quyết tâm để thực hiện những ý đồ của mình ; vậy chàng là một mối đe dọa đáng gờm đối với Leoncio. Cho nên hắn đã cho nhốt Isaura và thi hành những biện pháp đề phòng cần thiết, kể cả việc bắt nô lệ canh phòng ngày đêm, thường xuyên ở trong tình trạng báo động, như quân lính canh gác một pháo đài bị vây.
Nói cho đúng ra, bây giờ không phải chỉ có tình yêu thôi thúc Leoncio hành động như vậy. Thêm vào nỗi đam mê của y từ nay có một động cơ khác xen lẫn vào : đó là niềm khao khát được trả thù Isaura và kẻ tình địch của mình, một chí phục thù man dại và hung hãn. Hắn muốn chiếm đoạt thân xác Isaura dù chỉ một lần thôi trước khi nhường nàng lại cho kẻ thù, và chưa chi hắn đã tưởng tượng là sau khi đã làm nhục nàng, hắn sẽ tuyên bố với Alvaro :
- Tao thí cho mày đấy, mày đem nó về đi. Tao bán cho mày với giá ba xu đấy. Nó chẳng còn có giá trị gì nữa.
Thế là Leoncio lại lao vào tìm cách quyến rũ Isaura, ra sức hứa hẹn đủ điều, van xin nàng hãy hiến thân cho mình dù chỉ một lần. Rồi trước sự cự tuyệt ngoan cố của nàng, ban đầu hắn còn dọa dẫm, sau đó hắn quay ra hành hạ nàng thẳng tay. Thế rồi cuối cùng hắn từ bỏ lối dùng vũ lực, tuy hắn thừa nhẫn tâm để dùng những nhục hình ghê gớm nhất. Vốn đã biết rõ Isaura, hắn biết rằng nàng sẽ kháng cự đến chết mới thôi. Cho nên hắn bới óc nghĩ ra những giải pháp khác để bẻ gãy sự kiêu hãnh của Isaura, ra sức nhạo báng những dự định hào hiệp của Alvaro mà hắn quyết trả thù thật đích đáng.
Mặt khác, Leoncio cảm thấy nhất thiết phải giảng hòa với Malvina, không phải vì ăn năn hay vì thương xót nàng, mà chỉ vì thấy làm như vậy là có lợi cho mình. Thế là hắn lên tìm nàng ở thủ đô, nơi nàng vẫn cư trú sau khi rời khỏi điền trang.
Dối trá và mưu mẹo chắc chắn là hai thứ vũ khí mà Leoncio sử dụng tài tình nhất. Hắn nhận hết lỗi lầm và tỏ bày lòng hối hận, thề thốt với Malvina là sẽ lấy cách xử sự trong tương lai để xóa sạch kỷ niệm của những lỗi lầm trong quá khứ. Hắn làm ra vẻ ngây thơ thú nhận rằng mình đã mềm yếu trước sức quyến rũ của Isaura : đó chẳng qua là một sự sa ngã nhất thời chẳng còn để lại mảy may dấu vết.
Để cho những lời nói dối của mình có thêm trọng lượng, Leoncio buộc cho người nô tỳ đủ các thứ tội lỗi. Hắn nói là Isaura đã sử dụng đủ các mánh khóe để mê hoặc hắn và cuối cùng hứa sẽ hiến thân cho hắn nếu hắn bằng lòng trả tự do cho. Thậm chí hắn còn làm cho Malvina tin rằng vừa qua Isaura đi trốn với một người đàn ông đã đi lại với cô ta từ lâu mà không ai hay biết. Chính hắn đã cấp cho ông Miguel số tiền cần thiết để chuộc lại con gái. Thấy ý đồ bị phá sản, hai đứa đã rủ nhau đi trốn. Khi đến Recife, có một người đàn ông giàu có và gàn dở đem lòng mê Isaura, và lập tức cô ta bỏ người tình cũ để đi theo người đàn ông này. Isaura đã đóng vai một người tự do, và đã tỏ ra khôn khéo đến nỗi người ấy suýt cưới cô ta làm vợ. Khi đã biết Isaura chỉ là một con nô tỳ, hắn vẫn không chịu rời bỏ cô ta, và thậm chí còn tỏ ra nhất quyết tìm cách chuộc lại tự do cho cô ta, không hề đếm xỉa đến hậu quả ô nhục của việc này. Chính vì muốn ngăn cản tội ác này mà Leoncio đã phải đi Recife.
Malvina, vốn ngây thơ thật thà, đã tha thứ hết cho chồng. Nàng tin ngay những lời phân trần và những lý do mà Leoncio bịa đặt ra để biện hộ cho những lỗi lầm đã qua cũng như để giải thích những hành vi sau này. Là người vợ đúng theo nghĩa của từ này, nàng đã cảm thấy tức giận Isaura khi bắt gặp chồng đang tán tỉnh nàng, rồi nỗi oán giận của nàng tiêu tan dần đi. Lẽ ra nó đã tiêu tan hoàn toàn nếu Leoncio không bịa đặt ra những chuyện huyền hoặc kia. Nhưng ngay cả sau khi nghe những chuyện ấy, Malvina vẫn không thù ghét người bạn cũ : nàng chỉ thấy thương hại, có xen ít nhiều khinh miệt, cũng như đối với bất cứ người nô tỳ nào.
Vậy là Leoncio đã tranh thủ được sự đồng tình của Malvina đối với các ý đồ của hắn. Tuy vậy, vốn biết là vợ mình sẽ phản đối những hình phạt quá tàn nhẫn, hắn đã nghĩ ra được một cực hình nhục nhã nhất mà người ta có thể dùng đối với một người có ý thức về nhan sắc, trí thông minh và giá trị của mình. Một hôm Malvina hỏi chồng :
- Anh định thế nào về Isaura đây ?
- Gả chồng và trả lại tự do cho nó.
- Anh tìm được cho nó một ông chồng rồi à ?
- Việc đó chẳng có gì khó em ạ…
- Anh tính gả nó cho một người nô lệ sao ? Thế thì kinh quá.
- Thì tôi sẽ trả luôn tự do cho anh chồng, có khó gì. Lúc đầu tôi nghĩ đến Andre : anh chàng này cũng mê nó lắm, nhưng chắc nó sẽ kiếm cớ từ chối. Cuối cùng tôi đã tìm được một nơi khá hơn.
- Ai vậy ?
- Belchior.
- Belchior ư ? - Malvina kêu lên, nghi hoặc. - Anh không đùa đấy chứ ?
- Anh nói rất nghiêm chỉnh.
- Nó không đời nào chịu lấy một người có hình thù cổ quái như vậy !
- Nếu nó không chịu, - Leoncio đanh giọng lại, - nó sẽ bị nhốt xà lim suốt đời.
- Như thế ác quá, Leoncio ạ ! Bắt nó lấy chồng kiểu đó thì sao còn nói chuyện tự do được ? Ít nhất anh cũng phải để cho nó chọn chứ !
- Nếu anh để cho nó chọn, chắc chắn là nó sẽ quay về Recife với cái thằng tình nhân của nó, và hai đứa sẽ tha hồ cười anh.
- Thì anh cần gì ? - Malvina hỏi, trong bụng chợt sinh nghi.
- Giá em thấy cái thằng đểu ấy chửi anh và dọa anh như thế nào… - Leoncio đáp, hơi lúng túng trước câu hỏi này. - Giá em nghe hắn khoác lác là sẽ giải thoát Isaura ra khỏi nanh vuốt của tên đao phủ ! Tên đao phủ tức là anh đấy… Malvina ạ, chính vì muốn em vui lòng và muốn thực hiện ý nguyện của mẹ mà anh hãy còn nương nhẹ con ấy.
- Em tin rằng Isaura thà chết còn hơn lấy Belchior, - Malvina ngắt lời chồng, mỗi lúc một thêm khó chịu.
- Em cứ yên tâm, ta sẽ có cách thuyết phục nó. Anh đã có cách buộc nó phải ưng thuận.
- Nếu vậy thì em không phản đối.
Quả kế hoạch của Leoncio là một âm mưu đặc biệt quỷ quyệt. Ngay hôm trở về Campos, hắn đã cho ông Miguel đi tù, và một phiên tòa đã tuyên án người cha khốn khổ này phải bồi thường cho Leoncio chi phí việc Isaura đi trốn gây ra. Đó là một số tiền khổng lồ. Ông Miguel không làm gì có đủ số tiền ấy : sau khi ở tù ra ông còn phải làm cật lực mấy năm trời may ra mới trả đủ.
Sau khi đã vạch kế hoạch mới, Leoncio đến gặp ông Miguel.
- Mặc dù cha con ông đã gây cho tôi những thiệt hại rất lớn, - hắn nói với ông ta bằng một giọng trang trọng, - tôi vẫn thương hại ông và con gái ông. Bây giờ tôi muốn bàn với ông việc này.
- Tôi sẵn sàng chấp nhận mọi cách giàn xếp, - ông Miguel kính cẩn đáp, - miễn là công bằng và lương thiện.
- Hoàn toàn lương thiện, ông Miguel ạ, ông cứ yên tâm. Tôi muốn bàn với ông việc gả con gái ông cho một người tử tế và trả tự cho cô ta. Nhưng muốn thế, tôi cần được ông giúp đỡ.
- Xin ông cho biết tôi có thể làm gì để giúp ông ?
- Đây. Ông cũng như tôi đều biết rõ rằng Isaura rất có thể khước từ cuộc hôn nhân này vì cô ta hình như vẫn vương vấn cái mối tình ngu xuẩn với gã thanh niên ở Recife đã tán chuyện trên trời dưới đất làm cô ta phát rồ lên.
- Tôi biết rằng nó có biết ơn ông ta…
- Biết ơn ! Ông tưởng hắn còn nghĩ đến cô ta sao ? Câu chuyện ấy đối với hắn chẳng qua là một trò giải trí, một cơn bốc đồng nhất thời. Tôi có đủ chứng cớ để nói như vậy, ông Miguel ạ. Ông thử xem bức thư này. Cái thằng xỏ lá ấy dám viết thư cho tôi một cách trơ trẽn, làm như thể hắn với tôi là đôi bạn cũ càng, để báo cho tôi biết tin hắn cưới vợ. Thậm chí hắn còn nhân thể nhắc đến Isaura, yêu cầu tôi vui lòng cho hắn biết nếu có ngày tôi muốn tống khứ cô ta đi, vì hắn sẽ vui lòng nhận cô ta làm người hầu phòng cho vợ hắn. Ông cứ thử nghĩ mà xem hắn trâng tráo và vô liêm sĩ đến mức nào…
- Thưa ông, quả thật đó là một điều đáng ngạc nhiên về phía một người như vậy.
- Ông đọc đi, ông Miguel, ông cứ đọc đi. Ông có nhận ra chữ của hắn không ?
Đoạn Leoncio đưa bức thư cho ông : chữ trong bức thư bắt chước nét chữ của Alvaro một cách hoàn hảo.
- Đúng chữ anh ta, không còn nghi ngờ gì nữa, - Miguel nói, choáng váng trước những điều mình vừa đọc được. - Ở đời nhiều khi có những chuyện thật khó hiểu.
- Những chuyện dạy cho ta những bài học thật tàn nhẫn, ông bạn ạ. Ông giữ lấy bức thư này rồi đưa cho con gái ông xem. Nó sẽ giúp cô ta hiểu rõ hơn con người ấy để xua đuổi hắn ra khỏi tâm tư. Và ông nói cho cô ta hiểu rõ rằng khi giàn xếp cuộc hôn nhân này, tôi chỉ nghĩ đến quyền lợi của cô ta, tôi sẽ xóa hết nợ cho ông, thậm chí tôi còn hoàn lại cho ông số tiền mà ông đã trả. Ông có thể mở một cửa hiệu ở Campos và sống ở đấy cho đến hết đời với con gái và con rể của ông.
- Thế người con rể ấy là…
- À phải, tôi quên mất… Đó là Belchior, anh làm vườn của tôi. Chắc ông cũng biết anh ta.
- Ông muốn gả nó cho cái gã tiên thiên bất túc ấy sao ?
- Xấu xí một chút có hề gì, anh ta là người thật thà tử tế.
- Đúng thế, thưa ông, nhưng không biết Isaura nó có bằng lòng không.
- Tôi tin chắc là cô ấy sẽ nghe lời ông. Ông là cha kia mà.
- Thưa ông, tôi sẽ cố hết sức, nhưng tôi thấy ít hy vọng lắm.
- Nếu cô ta từ chối thì chỉ thiệt thân, - Leoncio kết luận một cách lạnh lùng. - Thiệt thân cả cho ông nữa. Vì mọi việc sẽ được giữ nguyên như hiện nay.
Miguel không phải là loại người có đủ bản lĩnh để chống chọi với những cơn hoạn nạn. Ông không thể đành tâm để cho con gái bị nhốt suốt đời trong xà lim, trong khi mình phải sống những ngày tàn trong cảnh khốn cùng. Tính cho hết nước, cái giá phải trả để chuộc lại tự do cho con gái và để bảo đảm cho tuổi già của mình cũng không đến nỗi quá đắt. Ông ta bèn ưng thuận.

CHƯƠNG XX



Trong khi Andre và Rosa vừa dọn dẹp bàn ghế trong phòng khách vừa cãi vã lẫn nhau, thì Isaura ngồi trên một chiếc ghế đẩu, chân bị xích vào tường, trong một căn xà lim tối tăm xây sát các túp lều dành cho nô lệ. Đã hai tháng nay nàng không được nhìn thấy ánh sáng ban ngày.
Sáng hôm ấy ông Miguel được phép vào thăm Isaura để trình bày cho nàng nghe dự định của Leoncio và khuyên bảo nàng ưng thuận những điều kiện do ông chủ đưa ra. Thật là một cảnh tượng não lòng : giá có ai trông thấy hai con người bị số phận vùi dập ấy, người đó sẽ không sao ghìm nổi nước mắt.
Đây là lần đầu tiên hai cha con được gặp nhau sau khi Isaura bị bắt. Họ ôm lấy nhau khóc hồi lâu. Khi những dòng lệ đã cạn, ông Miguel bắt đầu nói cho Isaura biết mục đích của buổi viếng thăm.
- Con ạ, - ông kết thúc, - cơ sự đã đến nông nỗi này, con phải đành tâm nhận lấy sự hy sinh này mà thôi. Chỉ có thế con mới ra khỏi được nơi giam cầm ghê sợ này. Cha biết là cuộc hôn nhân này sẽ là một cực hình ghê gớm đối với con, nhưng thà thế còn hơn chịu chết mòn chết héo trong căn xà lim này.
Chưa bao giờ Isaura xanh xao nhợt nhạt như bấy giờ.
- Ông chủ thật có lòng nhân đức lớn lao, - cuối cùng nàng nói, - mới để cho con được tự do lựa chọn giữa hai nhục hình. Con chưa rõ nhục hình nào nhân đức hơn. Người ta nói con đẹp, con được dạy dỗ như một tiểu thư, con biết rõ phẩm giá của con. Người ta nói là chẳng thiếu gì những người con gái con nhà ganh tị với nhan sắc và tài năng của con. Nhưng những thứ đó có ích gì khi con phải làm vợ một thằng gù chẳng ra hình người ? Có thể tưởng tượng được một cách trừng phạt nào độc ác hơn không ?
Rồi nàng cười phá lên, tiếng cười quằn quại có một âm vang kỳ dị trong chốn giam cầm ảm đạm này.
- Kìa con, Isaura, - ông Miguel nói, gan ruột rối bời, - cũng không đến nỗi khủng khiếp như con tưởng tượng đâu. Con còn trẻ, thời gian là đồng minh của con. Chỉ cần nhẫn nhục và kiên tâm một chút, rồi con sẽ quen dần với cuộc sống mới. Ít ra con cũng được tự do. Rồi con sẽ thấy, cha con mình sẽ sống được những ngày hạnh phúc.
- Những ngày hạnh phúc ư ! Chỉ có cái chết mới giải thoát được con ra khỏi những nỗi thống khổ này. Chỉ có một cách thôi để con khỏi đau đớn…
- Vậy con bằng lòng đi lấy chồng chứ ?
- Không đâu, cha ạ. Chỉ có mỗi cái chết thôi, con đã nói mà…
- Con im đi con ! Đừng có nói nhảm. Cha muốn con sống, cha cần con sống. Con nỡ nào bỏ cha già lại một mình, sống lay lắt những ngày tàn trong cảnh khốn cùng và vô hy vọng ?
- Con xin lỗi cha, cha yêu quý của con ! - Isaura kêu lên và ôm chầm lấy cha. Cha nói phải. Con biết rằng con phải sống vì cha. Nhưng quả thật nó quá sức con ! Người ta giam cầm con, người ta đánh đập con, người ta đối xử với con còn tệ hơn đối xử với bất cứ con vật nào, rồi người ta lại nói rằng vì thương hại con mà bắt con lấy con quái vật ấy !
- Belchior cũng chẳng đến nỗi nào, - ông Miguel nói dối, - vả lại con sẽ quen đi. Con cứ vững tâm đi con ạ. Khi đã được trả tự do rồi, con sẽ lại thanh thản và yêu đời. Chắc chắn là con sẽ sống hạnh phúc với chồng con.
- Hạnh phúc ! - Isaura kêu lên với một nụ cười thảm đạm. - Con van cha, cha hãy vì thương hại con mà đừng bao giờ nói đến hạnh phúc nữa ! Giá lòng con chưa bao giờ quyến luyến ai, giá con chưa bao giờ yêu ! Ôi ! Giá Alvaro có thể đem con về làm nô tỳ ! Con sẽ không cần anh ấy yêu con. Anh ấy đã tỏ ra hào hiệp bao nhiêu, đã làm hết sức mình để cứu con ra khỏi dặm trường khổ ải này… Giá được như thế, có lẽ con sẽ có thể có hạnh phúc được. Nhưng liệu con còn có quyền được nghĩ đến anh ấy nữa không ? Liệu anh ấy có còn nhớ đến một con nô tỳ thống khổ nữa không ?
- Đừng nghĩ đến con người ấy nữa con ạ, - ông Miguel nói. - Con hãy xua đuổi kỷ niệm của mối tình không thể nào có được ấy đi. Đây vừa là một lời khuyên vừa là một lời cầu xin của cha.
- Nhưng tại sao, thưa cha, tại sao ?
- Thân phận của con không cho con có quyền nghĩ đến người ấy, con ạ. Giữa người ấy và con có cả một vực thẳm. Cái tình yêu mà con đã khơi dậy trong lòng người con trai ấy chỉ là một cảm xúc nhất thời, chẳng có gì bền lâu cả. Cha rất khổ tâm khi phải nói như vậy, nhưng đó là sự thật.
- Có chuyện gì xảy ra thế ? - Isaura lo lắng hỏi. - Anh ấy chết rồi sao ?
- Không, người ấy lấy vợ rồi.
- Lấy vợ rồi ? Alvaro mà lấy vợ ? Con không tin. Ai nói với cha như vậy ?
- Chính người ấy nói, con yêu quý và tội nghiệp của cha ạ. Con hãy đọc bức thư này.
Tay run run, Isaura cầm lấy bức thư và đọc lướt qua rất nhanh. Đọc xong, nàng như đã hoá đá. Không có lấy một lời kêu than, một giọt nước mắt. Nàng tái nhợt đi. Nàng ngồi yên như thế một hồi lâu, rồi lại ôm chầm lấy cha khóc nức nở. Nước mắt làm cho nàng nguôi đi được một chút. Khi nàng ngẩng lên để lau nước mắt, Isaura có vẻ như đã trấn tỉnh lại được. Thật ra, nàng đã bị cái vố ấy làm cho suy sụp hoàn toàn. Isaura chỉ còn là cái bóng của mình nữa mà thôi.
- Con chết rồi, cha ạ, - cuối cùng nàng nói. - Bây giờ cha muốn làm gì con thì làm.
- Kìa con, cố lên con… - ông Miguel hôn lên trán con nói, mọi sự sẽ ổn cả, rồi con sẽ thấy.
Ông Miguel vốn nhân hậu và vị tha, nhưng những tình cảm đam mê mãnh liệt đều xa lạ đối với ông. Ông không thể hiểu rằng mình yêu cầu ở con một sự hy sinh mà nàng không thể có được. Đối với ông, hạnh phúc là ở chỗ có được một cuộc sống vật chất dễ dàng và yên ổn, và chắc chắn là ông thành thật khi ông hứa với Isaura một cuộc sống khả quan hơn trước. Ông sẽ hết sức ngạc nhiên nếu có ai nói với ông rằng bắt buộc Isaura từ bỏ một mối tình như thế tức là vĩnh viễn làm vỡ trái tim nàng.
Malvina đi bách bộ trong phòng khách, chờ đợi kết quả của cuộc diện kiến giữa hai cha con Isaura. Trên ngưỡng cửa, Rosa và Andre đứng khoanh tay, cũng trong một tâm trạng đợi chờ tương tự.
Người thiếu phụ thấy lòng se lại khi chợt trông thấy Isaura vịn cánh tay ông Miguel bước ra. Người nô tỳ trông như một bóng ma. Nước da xanh xao, tóc xoã rũ rượi, hai chân đứng không vững, nàng không còn có gì giống với người thiếu nữ tươi đẹp rạng rỡ mà giọng hát xưa kia đã từng tràn ngập gian phòng khách này, biến nó thành một cõi tiên.
Thế nhưng, mặc dầu tiều tuỵ như thế, nàng vẫn còn rất đẹp. Gương mặt phờ phạc và ngơ ngác vẫn giữ những đường nét thanh tú. Đôi mắt đen và to để lọt ra ngoài một ánh sáng xa mờ như từ thế giới bên kia dọi lại. Làn tóc rối xoã trên hai vai đem lại cho dáng dấp nàng một vẻ đẹp man dại và bi đát.
- Isaura đấy ư ? Trời ơi, có thể nào lại như thế ! - Malvina thì thào, không sao cầm được nước mắt khi trông thấy lại người bạn cũ. Nàng đã toan van xin chồng rủ lòng khoan dung, nhưng sực nhớ đến những chuyện Leoncio kể, nàng lại tự kiềm chế, và với một giọng nghe như dửng dưng, nàng hỏi Isaura :
- Thế nào, Isaura, em có bằng lòng lấy người mà chúng tôi đã chọn cho em không ?
Isaura không đáp, chỉ cúi đầu nhìn xuống đất. Ông Miguel trả lời thay :
- Thưa phu nhân có ạ. Nó bằng lòng.
- Như thế là tốt, - Malvina quay về phía Isaura. - Tôi không muốn người ta cứ tiếp tục hành hạ em. Em nên biết rằng mặc dầu đã xảy ra những sự việc như vừa qua, tôi chỉ muốn tốt cho em mà thôi. Chúng tôi sẽ trả tự do cho em, đồng thời lại tìm cho em một người chồng tốt.
Thấy Isaura im lặng, Malvina vội nói tiếp rất nhanh :
- Belchior là một chàng trai dễ thương, hiền lành và chăm chỉ. Tôi tin là hai người sẽ rất thuận thảo với nhau. Hơn nữa, để có được tự do, không có sự hy sinh nào là quá lớn, phải không Isaura ?
- Thưa phu nhân phải ạ, - cô gái đáp. - Cớ sự đã như vậy, thì con cũng xin phục tòng số mệnh của con.
Nhưng nàng lại nghĩ thầm : " Người ta đưa mình ra khỏi ngục thất để đem đi hành hình. "
- Tốt lắm, Isaura ạ. Thế mới biết em là một cô gái ngoan ngoãn và thông minh. Andre, đi gọi Belchior đến đây ! Ta muốn tự báo tin này cho anh ta biết. Anh ta đã chờ đợi giây phút này lâu lắm rồi ! Cả ông nữa, ông Miguel ạ, tôi tin chắc là ông bằng lòng với cái giải pháp mà chúng tôi đã tìm được cho con ông. Nó sẽ được tự do và được lấy một người da trắng, như thế rất có lợi. Dù sao thì cũng còn hơn một cuộc đời luôn luôn phải trốn tránh.
Malvina nói một thôi một hồi như thể để khỏi suy nghĩ gì thêm. Nàng nói tiếp :
- Isaura ạ, để tỏ lòng thương yêu em, tôi sẽ làm chứng cho lễ thành hôn này, cuộc lễ sẽ chấm dứt những nỗi khổ của em và đem lại sự yên ổn trong ngôi nhà của chúng ta.
Rồi nàng đến mở nắp một cái tráp đựng nữ trang để trên bàn, lấy ra một sợi dây chuyền vàng khá nặng quàng vào cổ Isaura.
- Isaura, xin em nhận cho tặng vật này. Đây là quà cưới của tôi.
- Xin cảm ơn nữ chủ nhân rất nhiều. Nữ chủ nhân thật tốt bụng đối với em.
Nhưng nàng nghĩ thầm : " Đây là sợi dây thòng lọng của đao phủ quàng vào cổ người tử tù. "
Vừa lúc ấy, Belchior bước vào bên cạnh Andre.
- Thưa phu nhân, con đây ạ. Phu nhân cần gì ạ ?
- Tôi muốn chúc mừng anh, Belchior.
- Chúc mừng con ? Thưa phu nhân về việc gì ạ ?
- Anh nên biết rằng Isaura sắp được tự do, và… Thôi anh thử đoán phần tiếp theo đi.
- Chắc chắn là cô ấy sẽ ra đi. Thật đáng tiếc !
- Anh không đoán được rồi. Vậy anh nên biết rằng Isaura đã quyết định lấy anh.
- Thưa phu nhân sao kia ạ ? Phu nhân giễu con…
- Không hề, Belchior ạ. Vả lại anh cũng thấy là cô ấy đang có mặt ở đây. Cô ấy đang đợi anh. Anh mau mau chuẩn bị đi, lễ cưới sẽ cử hành vào sáng mai, ngay ở phòng này.
- Thưa phu nhân, đây là một giấc mơ, chẳng lẽ lại thật ! - Belchior kinh ngạc lắp bắp, rồi sụp xuống lạy Malvina.
- Anh đứng dậy đi Belchior, - nàng nói. - Anh phải cảm ơn Isaura mới đúng.
Anh làm vườn lập tức chạy đến quỳ xuống chân Isaura.
- Ôi ! Bà chúa của tôi ! - anh ta vừa nói vừa ôm lấy chân Isaura một cách đột ngột đến nỗi nàng suýt ngã lăn ra, vì nàng đã quá suy yếu.
Người ta không biết cái cảnh này nên cười hay nên thét lên nữa.
- Isaura, - anh gù lắp bắp, - em không nhìn tôi sao ? Tôi đây, Belchior đây mà, đang quỳ dưới chân em. Em nhìn tôi đi. Tôi yêu em. Tôi cảm thấy mình như một ông vua ! Em đưa tay cho tôi hôn nào !...
Isaura đưa ra cho anh ta một bàn tay giá lạnh và ngoảnh mặt đi, lòng tự nhủ : " Trời ơi, mình bị đẩy vào một trò hề khủng khiếp nào thế này. "
Belchior hôn tay nàng và khóc hu hu như đứa con nít.
- Đồ ngu xuẩn ! - Andre thì thầm với Rosa. - Làm sao hắn lại không thấy là chuyện này quá hoang đường đối với một thằng khốn khổ như hắn ?
- Tôi thì dù có cho hàng núi vàng tôi cũng xin chịu thôi ! - Ông chủ có những ý thật quỷ quái. Chỉ có ông ấy mới đi gả một cô tiên cho một con cóc như vậy.
- Nhưng rõ ràng là anh muốn ở vào địa vị con cóc ấy lắm.
- À ! Cái đó thì đúng, - Andre reo lên. - Cô ấy với tôi hẳn là rất hợp !

CHƯƠNG XXI




Sáng hôm sau, Malvina hỏi chồng :
- Anh có chắc là đã lo đủ các biện pháp để giải quyết việc này ngay từ hôm nay chưa ?
- Cô hỏi tôi câu hỏi đó đến trăm lần rồi đấy, - Leoncio cáu kỉnh đáp. - Vậy tôi xin trả lời lần thứ một trăm rằng tôi đã lo xong hết rồi. Hôm qua tôi đã cho người ra Campos để giao cho một ông chưởng bạ thảo văn tự trả tự do cho Isaura. Lát nữa, họ sẽ đến đủ, với cả ông linh mục nữa. Cô cứ yên tâm đi, tôi không bỏ sót việc gì đâu. Bây giờ cô chỉ còn có mỗi một việc là chuẩn bị nhà nguyện để làm lễ thành hôn - cái lễ thành hôn này hình như còn làm cho cô sung sướng hơn cả buổi lễ cưới cô ấy. - Hắn mỉm cười nói thêm.
Malvina ra khỏi phòng khách, để Leoncio ngồi lại với người bạn của hắn tên là Jorge - một trong những kẻ ăn bám vốn rất đông đảo trong giới này.
Anh Jorge này là một con người thông minh. Vốn người dễ ưa và rất lịch sự, anh ta bao giờ cũng sống nhờ vào người này người nọ thường cho anh ta ở nhờ trong nhà. Anh ta cũng đủ tế nhị để di chuyển chỗ ở đều đều để khỏi làm cho các chủ nhân phát chán - các chủ nhân đây là hầu hết các trang chủ trong vùng. Ngoài ra anh ta lúc nào cũng có vẻ bận bịu, và cứ theo như anh ta nói thì đó bao giờ cũng là những việc tối hệ trọng, mặc dù chưa có ai trông thấy anh ta làm gì bao giờ.
Hồi Malvina ra đi, Jorge đã tỏ ra là một người bạn quý của Leoncio. Dù là trong bữa ăn, lúc đánh bài hay khi đi săn, hai người không rời nhau nửa bước. Jorge mua vui cho chủ nhân bằng những câu chuyện thú vị hay những giai thoại tục tằn, Leoncio làm gì, dù có ngông cuồng rồ dại đến bao nhiêu anh ta cũng không tiếc lời tán thưởng. Tin chắc là mình đã tìm được một người bạn chân chính, Leoncio chẳng bao lâu đã sẵn sàng tuôn hết ruột gan ra, để lộ cho anh ta biết những âm mưu quỷ quyệt nhất và những điều bí mật được giấu kín nhất.
Sáng hôm ấy, Leoncio nói với anh ta :
- Jorge thân mến ạ, bây giờ tôi đã tìm được một phương kế chắc chắn và thông minh để giải quyết những nỗi khó khăn của tôi rồi. Cậu nghe kỹ đây. Cái lễ cưới mà chúng tôi sẽ cử hành sáng nay vừa thoả mãn được những ý nguyện của vợ tôi, lại vừa phục vụ cho những ý đồ của tôi, vì kể từ nay Isaura không còn cách gì thoát khỏi tay tôi được nữa. Số phận của cha cô ta hoàn toàn lệ thuộc vào tôi, và tôi chẳng khó nhọc gì cũng có thể sai khiến cái thằng làm vườn ngu si ấy sẽ làm chồng cô ta : tôi muốn bảo hắn làm gì hắn cũng phải chịu hết. Thời gian và tính kiên nhẫn của tôi sẽ làm nốt phần còn lại. Tất cả những chuyện này cậu đều đã hiểu, nhưng bây giờ tôi sẽ cho cậu biết một điều bí mật. Tôi mong cậu giữ thật kín cho.
- Cậu có thể yên tâm. Tôi là người biết giữ bí mật.
- Vậy thì đây. Chắc cậu cũng biết là những đòi hỏi của vợ tôi lẽ ra chẳng làm cho tôi phải quá bận tâm nếu công chuyện làm ăn của tôi không nguy ngập đến thế. Vì hàng loạt lý do mà tôi không thể trình bày cho cậu nghe lúc này, gia sản của tôi đang bị đe dọa, và tôi đang có nguy cơ mất hết. Trong khi đó, ông bố của Malvina là người duy nhất có thể giúp cho tôi ra khỏi tình trạng nguy ngập hiện nay và cứu cho tôi khỏi phá sản.
- Tôi hoàn toàn hiểu cậu muốn nói gì, - Jorge nói. - Tôi biết rõ ông bố vợ cậu, gia sản của ông ta rất lớn. Ông ta thuộc một gia tộc cỡ giàu có nhất vùng Rio, ông ta sẽ không bỏ mặc cậu trong cơn khốn đốn đâu. Ông ta thương con lắm, không đời nào lại để cho Malvina phá sản.
- Cái đó có thể tin chắc được. Nhưng cuộc hôn nhân này làm cho tôi hài lòng còn vì một lý do khác nữa, - Leoncio nói tiếp. Kẻ tình địch của tôi - cái thằng Alvaro đã quyến rũ Isaura và đã che chở cho cô ta ở Recife, - vẫn khao khát cô ta như trước. Bây giờ thì chàng hiệp sĩ bảo vệ nô tỳ của kẻ khác ấy sẽ phải từ bỏ mọi hy vọng. Cậu đã thấy cuộc hôn nhân này đem lại cho tôi những mối lợi gì chưa ?
- Giá cậu hoạt động trên trường chính trị thì cậu sẽ là một chính khách cừ khôi, - Jorge thán phục - và cái gã Don Quichotte của bọn nô lệ ấy sẽ chóng vánh bị cối xay gió vật ngã. Chúng ta còn có dịp cười vỡ bụng nếu hắn một mực không chịu từ bỏ những hoài bão điên rồ của hắn.
- Tôi không tin là hắn kiên trì đến thế, - Leoncio nhận xét. - Nhưng nếu hắn bỗng dưng dẫn xác đến đây thì ta sẽ được xem một màn hề lố bịch nhất trên thế gian.
Vừa lúc ấy Andre vào báo :
- Thưa chủ nhân, có mấy ông vừa đến, xin gặp chủ nhân.
- À phải, tôi biết rồi, - Leoncio nói. - Đó là ông linh mục và ông chưởng bạ mà tôi vừa cho đi mời về. Không ngờ họ đến sớm thế. Mời họ vào đi Andre.
Andre ra rồi, Leoncio rung chuông gọi Rosa.
- Rosa ơi, - hắn nói giọng hào hứng, - đi tìm vợ tôi, Isaura, Miguel và Belchior, nói với họ đến đây ngay nhé.
Cả con người Leoncio tràn ngập vẻ khích động hoan hỉ.
- Ta nóng lòng muốn giải quyết cho xong câu chuyện này đi, - hắn nói tiếp, như tự nói chuyện với mình. - Phải làm sao cho mọi việc diễn ra một cách hoàn hảo, cho đến từng chi tiết nhỏ nhặt nhất. Như vậy Malvina sẽ không nghi ngờ gì hết. Lễ cưới này là một trò hề vĩ đại. Isaura ghê sợ người chồng mà ta gán cho nó, nhưng hai người vẫn cứ thành vợ thành chồng, còn ta, ta sẽ chờ dịp tốt. Với thời gian, mọi sự sẽ được giàn xếp theo đúng ý muốn của ta.
Leoncio vừa nói xong mấy câu này thì một người thanh niên sang trọng cùng đi với mấy người nữa bước vào phòng khách. Leoncio đang chuẩn bị ra đón khách một cách hết sức niềm nở, bỗng sửng sốt đứng lại, lẩm bẩm :
- Nhưng đây có phải là mấy ông khách ta mời đâu ! Đây là Alvaro…
- Chào ngài, - Alvaro chào chủ nhân.
- Rất hân hạnh được đón ngài, - Leoncio trấn tỉnh lại trả lời. - Có phải tôi đang có vinh dự được thấy trang công tử thành Recife đến tệ xá không ạ ?
- Chính tôi đây.
- Tôi không biết ngài sẽ đến, nhưng tôi rất mừng. Xin mời ngài ngồi. Chắc ngài có việc đi qua Rio ? Có lẽ ngài đi về phía nam ?
Tuy bề ngoài có vẻ ung dung, Leoncio hết sức bối rối. Không có gì phiền phức hơn sự xuất hiện của Alvaro trong một giờ phút quyết định như thế này.
Ngay sau đó, Malvina, Isaura, Miguel và Belchior lần lượt bước vào phòng khách. Ăn mặc rất cẩn thận, họ đã sẵn sàng dự lễ.
Trông thấy Alvaro, Isaura giật mình nắm chặt lấy cánh tay ông Miguel, thì thầm :
- Cha ơi, sao thế này ? Con chiêm bao chăng ? Nếu con không lầm thì chính anh ấy kia kìa !
- Phải, con ạ, đúng là Alvaro. Trời ơi ! Sao lại có thể như thế được ?
Isaura không nén nổi một tiếng thở phào nhẹ nhỏm. Chỉ cần trông thấy Alvaro thôi những nỗi lo sợ của nàng cũng đã nhẹ bớt. Từ lâu, tai họa và đau thương dường như đã làm cho nàng vĩnh viễn có một nước da xanh xao tiều tụy. Nhưng bây giờ nàng lại cảm thấy hai má mình hơi đỏ ửng lên. Niềm hy vọng lại bắt đầu chớm nở đúng vào lúc nàng tưởng đã hoàn toàn tuyệt vọng, chỉ còn đón chờ một cuộc sống còn tệ hơn cái chết gấp ngàn lần.
Trong khi đó Leoncio đã dần dần lấy lại được thái độ điềm tĩnh và hách dịch thường ngày. Hắn nói, giọng dõng dạc :
- Tôi không ngờ có hân hạnh được tiếp ngài ở đây vào ngày hôm nay. Nhưng đây là một sự tình cờ đáng mừng : ngài sắp cùng tham dự với chúng tôi một sự kiện trọng đại và cùng chia vui với chúng tôi.
- Tôi rất mừng, - Alvaro đáp. - Chẳng hay đó là sự kiện gì ?
- Thưa ngài, số là người nô tỳ mà ngài đã từng hết lòng săn sóc ở Recife và đã có nhã ý muốn chuộc lại tự do một cách thiết tha như vậy, ngay hôm nay sẽ được trả tự do sau khi kết hôn với một người tử tế. Như vậy ngài sẽ có cái may mắn được nhìn thấy tận mắt những ý nguyện của mình được thực hiện và cũng được tham dự trực tiếp vào việc thực hiện những ý nguyện ấy. Về phần tôi, tôi rất mừng về sự có mặt của ngài trong buổi lễ của chúng tôi. Nhờ sự có mặt đó, buổi lễ sẽ có phần thêm trang trọng mà thôi.
Kế theo những lời của Leoncio có một quãng im lặng ngắn. Alvaro là người đầu tiên phá tan sự im lặng này.
- Thế thì ai là người đứng ra trả lại tự do cho người con gái này ? - Chàng hỏi, giọng mỉa mai một cách khó hiểu.
- Còn ai nữa ? Chính là tôi, chủ nhân của người nô tỳ này, - Leoncio đáp.
- Nếu vậy thì thưa ngài, tôi e rằng ngài phải bỏ buổi lễ này. Người nô tỳ này không thuộc quyền chiếm hữu của ngài nữa rồi.
- Không thuộc tôi nữa ? - Leoncio thốt lên. - Thưa ngài, ngài mê sảng rồi. Hay là ngài định đùa ?
- Cả hai đều không phải, - Alvaro điềm tĩnh nói. - Chẳng qua tôi chỉ báo cho ngài biết rằng người nô tỳ này không còn là của ngài nữa.
- Thế thì kẻ nào dám tước bỏ quyền chiếm hữu của tôi đối với các nô lệ và nô tỳ của tôi ?
- Thưa ngài, đó là các chủ nợ của ngài, - Alvaro nói với một nụ cười lễ độ. - Điền trang của ngài, cùng với tất cả các nô lệ và nô tỳ của ngài, tòa nhà của ngài, bàn ghế của ngài, vàng bạc của ngài, tất cả đều đã bị tịch biên. Kể từ ngày hôm nay, ngài không còn có quyền sử dụng bất cứ vật gì trong trang viên này. Ngài cứ xem đi thì rõ, - nói đoạn chàng đưa cho Leoncio một xấp giấy có đóng dấu. Ngài đã hoàn toàn phá sản.
Alvaro ra hiệu cho viên thư lại cùng đi. Viên này đưa cho Leoncio xem một tờ lệnh tịch biên và chuyển giao tất cả các tài sản có tên Leoncio Gomes da Fonsca cho người chủ mới. Leoncio chỉ đọc lướt qua một cách lơ đễnh.
- Làm sao người ta lại có thể quyết định những chuyện này một cách vội vã như thế ? - Hắn kêu lên. - Chẳng lẽ tôi lại không có thể được hưởng một kỳ hạn để tìm một giải pháp cứu vãn danh dự và tài sản sao ?
- Thưa ngài, - Alvaro nói, - những người chủ nợ của ngài đã tỏ ra kiên nhẫn và thông cảm đối với ngài quá lâu rồi. Cũng xin ngài biết cho rằng hiện nay tôi là người chủ nợ duy nhất của ngài. Tất cả những món nợ của ngài đều ở trong tay tôi, và tôi không có ý định cho ngài khất nợ một lần nữa. Tất cả những tài sản trước kia là của ngài bây giờ đều thuộc quyền sở hữu của tôi. Tôi xin ngài bàn giao cho tôi ngay bây giờ. Ta đừng để mất thời gian.
Trong phòng nhốn nháo lên. Malvina vừa ngã xuống đất bất tỉnh.

CHƯƠNG XXII




Thế là Leoncio và Alvaro rốt cuộc đã lại gặp nhau, và tương quan lực lượng giữa hai người nay đã hoàn toàn đảo ngược lại. Làm sao sự tình lại xoay chuyển như vậy ?
Sau khi Isaura bị bắt đi, Alvaro thoạt tiên rơi vào một tình trạng chán nán trầm trọng. Chàng đã bị hạ nhục đến tận đáy sâu của tâm hồn vì thái độ xấc xược và những lời lăng mạ của Leoncio, nhưng hơn thế nữa, việc mất người chàng yêu là một cực hình không sao chịu nổi đối với chàng. Đó là những ngày tuyệt vọng.
Được biết tình trạng của Alvaro, Geraldo lập tức đến với chàng để an ủi, khích lệ chàng. Những sự săn sóc và những lời khuyên bảo của một người bạn chí tình đã làm cho Alvaro dần dần bình tĩnh lại. Sau khi đưa ra đủ các luận cứ phải chăng, Geraldo rốt cuộc đã thuyết phục được cho chàng thấy rằng tốt hơn là nên vĩnh viễn quên Isaura và đành tâm không bao giờ tìm gặp lại nàng nữa.
- Tất cả những cố gắng của cậu nhằm chuộc lại tự do cho cô ấy đều sẽ vô ích - Geraldo nói. - Cậu phải từ bỏ mối hoang tưởng đó : nó sẽ làm cho cậu rơi vào một tình trạng lố bịch. Cậu đã trải qua những phen thất vọng nặng nề, lần thứ nhất là tối hôm có dạ hội, và lần sau là buổi gặp gỡ Leoncio, còn tệ hại và nhục nhằn hơn nữa. Câu chuyện này thậm chí còn suýt gây ra những cuộc va chạm lôi thôi với cảnh sát nữa. Tôi van cậu, cậu đừng tìm cách làm cho tình hình nghiêm trọng thêm. Chắc chắn là cậu sẽ chuốc họa vào thân.
Thế là Alvaro cố làm sao quên mối tình của chàng đối với Isaura, và tạm thời từ bỏ những tư tưởng đấu tranh đòi hủy bỏ chế độ chiếm hữu nô lệ, nhưng hoàn toàn vô ích. Một tháng trôi qua, và chàng đã hiểu ra rằng mình không thể tiếp tục phản lại lòng mình được nữa. Những cuộc truy hoang xả láng trong giới ăn chơi thượng lưu không sao xóa mờ được hình ảnh người đàn bà duy nhất mà chàng có thể yêu được. Chàng không giây phút nào không thấy hiện ra trước mắt hình ảnh Isaura, cũng lộng lẫy như trong buổi tối ấy, khi nàng ngồi trước dương cầm cất tiếng hát tuyệt vời đã làm cho tất cả các bạn chàng mê mẩn, rồi xanh xao sợ sệt khi bị Martinho lột mặt nạ… Chàng cũng luôn luôn thấy lại đôi mắt van lơn nhìn chàng khi nàng bị người ta dùng vũ lực lôi đi, đôi mắt dường như nói với chàng : “ Đừng bỏ em, ở trên đời này em chỉ còn có anh mà thôi. “
Alvaro tin chắc rằng chính định mệnh đã đưa Isaura vào đời chàng, và đã tuyển chọn chính chàng làm công cụ để giải thoát nàng ra khỏi thân phận nô tỳ và đưa nàng lên một địa vị xứng đáng với nàng.
Chàng bèn lên đường đi Rio de Janeiro, không có kế hoạch gì nhất định không biết rõ cho lắm là mình sẽ phải làm những gì để đạt đến mục đích.
Nói cho đúng ra, chàng hy vọng nhiều hơn cả là vận may sẽ giúp chàng trong công cuộc khó khăn này. Trước tiên chàng tìm cách tiếp xúc với những người quen biết với Leoncio để có được những thông tin chính xác hơn về kẻ thù. Chàng muốn tìm cách gây một áp lực nào đó buộc hắn phải trả tự do cho Isaura.
Vậy chàng lên thủ đô với ý định là sau đó sẽ về Campos. Chàng tìm cách liên hệ với những nhân vật tai mắt trong vùng. Người đầu tiên chàng gặp nói :
Tôi biết rất rõ Leoncio. Trên thực tế, gia tài của ông ta từ nay đã khánh kiệt. Ông ta chắc có nợ tiền của ngài ? Ông ta nợ hầu hết mọi người ở đây, và dù có đem bán hết tài sản của ông ta đi cũng không đủ trả lấy một nửa số tiền ông ta mắc nợ.
Cái thông báo bất ngờ này chợt mở rộng ra trước mắt Alvaro những khả năng mà trước đây chàng không mảy may dám hy vọng. Chàng hỏi người đang tiếp chuyện chàng :
- Vậy bản thân ngài có phải là một trong số chủ nợ của ông ta không ?
- Đáng buồn cho tôi là phải ! Tôi là một trong những chủ nợ chính của ông ta.
- Của cải của ông Leoncio ước tính được bao nhiêu ?
- Trên thực tế thì ông ta không còn một xu nhỏ. Như tôi đã nói với ngài, giờ này số nợ của ông ta đã vượt xa tài sản của ông ta.
- Ông có biết số nợ ấy tổng cộng là bao nhiêu không ?
- Vào khoảng năm trăm ngàn quan tiền vàng cả thảy, trong khi cái điền trang của ông ta ở Campos, kể cả số nô lệ và nô tỳ trong đó, chỉ đáng giá hai trăm ngàn quan là cùng. Chúng tôi đã cho ông ta hoãn nợ nhiều lần với những thời hạn dài hơn hẳn những thời hạn do pháp luật quy định. Nhưng đến bây giờ thì chúng tôi không thể đợi được nữa, và đã quyết định yêu cầu tịch thu tài sản của ông ta.
- Ngài có biết những người chủ nợ khác không ? Ngài có thể kể hết tên những người ấy không ? - Alvaro hỏi, - chàng vừa chợt nảy ra một ý mới.
- Sao lại không ? - Người kia đáp, đoạn lập tức vào lấy cho chàng một danh sách có đủ tên họ và địa chỉ.
Sự thật là tình hình tài chính của Leoncio đã bắt đầu suy thoái từ lâu. Khi Don Almeida đã dời lên ở thủ đô, hắn đã phung phí hết một phần khá lớn trong tài sản thừa hưởng được. Xưa nay Don Almeida vẫn sinh hoạt chi tiêu một cách bừa bãi và đến khi định cư ở thủ đô, ông ta không còn nhìn ngó gì đến việc cai quản điền trang nữa. Từ đấy, sản lượng của điền trang cứ mỗi năm một sa sút, cũng như số lượng nô lệ. Nhiều người bị chết, hoặc bỏ trốn đi. Vì cứ phải luôn luôn mua thêm nô lệ mới mà lại không có đủ số tiền cần
thiết, ông ta phải vay hết lần này đến lần khác, và số nợ cứ dần dần chồng chất lên mãi.
Từ khi Don Almeida chết đi, tình hình này lại càng thêm trầm trọng. Leoncio tỏ ra hoàn toàn bất lực trong việc quản lý các tài sản đã thừa hưởng được, và đặc biệt là không có khả năng khai thác các nguồn lợi nông nghiệp. Những thói tiêu pha hoang phí, và sau này là sự đam mê của Leoncio đối với Isaura đã làm cho quá trình suy sụp tăng lên rất nhanh. Hắn phung phí tiền bạc không hề tính toán. Khi Isaura trốn đi, hắn đã ném ra những số tiền rất lớn để tìm kiếm nàng, và những khó khăn về tài chính của hắn trở nên trầm trọng hơn hẳn. Bây giờ Leoncio mắc nợ hầu hết các trang chủ lớn trong vùng, và không có cách gì trang trải được. Cuối cùng các chủ nợ của hắn quyết định nhờ đến pháp luật can thiệp để may ra có thể thu hồi ít nhất là một phần số tiền đã cho Leoncio vay.
Alvaro xuất hiện làm cho sự tình thay đổi hẳn.
Sau khi tập hợp các chủ nợ của Leoncio lại, chàng đề nghị họ để cho mình mua lại tổng số nợ của Leoncio với giá là một nửa số tiền nợ. Để cho họ khỏi nghi ngờ, chàng cam đoan với họ là mình tuyệt nhiên không có ý định xúc phạm đến Leoncio hoặc lạm dụng cái chủ quyền mình mới có được. Ngược lại, trong khi làm như vậy chàng chỉ tìm cách tránh cho Leoncio nỗi nhục nhằn phải nhìn thấy cảnh gia sản mình bị tòa án tịch thu và bản thân bị đuổi ra khỏi nhà không có lấy một đồng xu dính túi.
Quả thật như vậy, tuy căm ghét và khinh miệt Leoncio, Alvaro không hề muốn trả thù hắn một cách cạn tàu ráo máng. Chàng giàu hơn Leoncio rất nhiều, và rất sẵn lòng thương lượng với hắn để trả cho hắn một số tiền bằng tổng số tài sản của hắn để đổi lấy quyền tự do của Isaura.
Nhưng cách diễn biến của sự việc đã đưa đến một tình huống khác hẳn. Sau khi chuộc lại số nợ của Leoncio, Alvaro từ nay đã trở thành chủ nhân của tất cả các điền trang và tất cả các nô lệ của hắn, và có quyền quyết định mọi việc theo ý của mình. Nhưng một lần nữa chàng vẫn không muốn đẩy kẻ thù vào cảnh khốn cùng.
Các chủ nợ không mất thì giờ đắn đo nhiều về lời đề nghị của Alvaro. Họ nhận lời rất nhanh. Họ thừa biết chắc sẽ được thanh toán ngay một phần tiền nợ còn hơn là phải mất thì giờ vào việc kiện tụng lôi thôi mà chưa chắc đã thu lại được nhiều hơn.
Thế là Alvaro lên đường đến Campos, có hai viên mõ tòa và một viên chưởng bạ đi theo, trong tay có đủ những giấy tờ chứng nhận tư cách chủ nhân mới của điền trang. Lúc bấy giờ chàng chỉ có ý định dùng những thứ đó để hăm dọa Leoncio là sẽ tịch thu toàn bộ gia sản của hắn nếu hắn không chịu trả tự do cho Isaura.
Choáng váng và ngán ngẩm trước sự xoay chuyển bất ngờ của tình thế, Leoncio toan ra khỏi phòng khách thì Alvaro đã nắm lấy cánh tay hắn giữ lại.
- Thưa ngài, xin ngài đợi cho một lát. Xin ngài cho tôi biết sự thật về những dự định của ngài đối với Isaura ?
- Trả tự do cho cô ta, tôi đã nói rồi, - Leoncio đáp xẵng.
- Xin hỏi thêm một câu nữa. Hình như ngài còn định gả chồng cho cô ấy nữa thì phải ? Ngài có thể cho biết là đã hỏi ý cô ấy chưa ?
- Ô ! Người ta bắt buộc tôi phải thế, thưa ngài ! - Isaura kêu lên.
- Đúng đấy, anh Alvaro ạ, - Ông Miguel nói thêm. - Ngưòi ta bắt nó phải lấy người này mới chịu trả tự do cho nó.
- Người này ấy à ? - Alvaro kêu lên khi nhìn thấy người gù.
- Phải, - Miguel nói. - Và nếu nó không chịu, nó sẽ bị nhốt suốt đời trong một căn xà lim, chân bị xích vào tường, và không ai được vào thăm. Vả lại từ khi bị đưa từ Recife về, nó vẫn bị giam như vậy.
- Con quái vật ! - Alvaro quay về phía Leoncio quát lớn. - Mày sẽ bị trừng phạt đích đáng về những tội ác ghê tởm này !
- Thật xấu hổ ! - Malvina nức nở, hai tay bưng lấy mặt.
- Tội nghiệp Isaura ! - Alvaro nói, hai tay giang về phía người yêu. Anh đã tự hứa với mình là sẽ giải thoát em ra khỏi nanh vuốt kẻ hành hạ ức hiếp em. Anh đã hiểu sự trong sạch và cao quý của tâm hồn em, và đã hiểu rằng đó là một sứ mệnh mà Trời đã giao cho anh. Anh sung sướng được thấy sứ mệnh ấy đã hoàn thành. Em đừng run sợ nữa, kẻ thù của em đã bị tiêu diệt. Cái thiện đã thắng cái ác.
- Thôi ông đừng khoác lác nữa ! - Leoncio gầm lên. - Đây là một sự phản trắc, đây là một sự gian lận bỉ ổi !
- Isaura ạ, - Alvaro nói tiếp như thể không nghe thấy hắn nói gì, - nếu người này trước đây có toàn quyền đối với đời em, thì ngày nay hắn chẳng còn là cái gì hết. Bao nhiêu tài sản trước kia của hắn bây giờ đều thuộc quyền sử dụng của anh, và anh xin trao nó lại cho em. Trước đây em là nô tỳ của hắn, và hắn là đao phủ của em. Bây giờ em là bà chủ và hắn là tên nô lệ của em. Bây giờ em là người có toàn quyền định số phận của hắn.
- Thưa ngài, - Isaura quỳ sụp xuống chân Alvaro, - ngài là người nhân từ và đại lượng, em van xin ngài hãy tha thứ cho ông ta.
- Em đứng dậy đi Isaura, - Alvaro giơ tay đỡ nàng dậy. - Chỗ của em không phải ở dưới chân anh. Em biết anh yêu em đến nhường nào. Mặc cho những định kiến của người đời, em hãy biết rằng anh sẽ là người sung sướng nhất trên thế gian nếu em nhận lời lấy anh.
Một tiếng hét ghê rợn, như tiếng rống của một con vật bị thương, vang lên trong phòng khách. Đó là Leoncio.
- Thưa ngài, - hắn nói với Alvaro, mặt tái mét, hai mắt trợn ngược, - ngài đã lấy hết của tôi, ngài đã trả thù xong nhưng ngài không thể hưởng cái thú được trông thấy tôi cầu xin lượng khoan hồng của ngài đâu.
Nói đoạn hắn nhảy bổ sang phòng bên.
- Leoncio ! Leoncio ! Anh đi đâu thế ? - Malvina vừa gọi vừa lao theo.
Nàng vừa bước qua ngưỡng cửa thì một phát súng nổ.
Bằng một phát đạn bắn vào đầu, Leoncio vừa kết liễu đời mình.

***** HẾT *****